ისწავლე თამაშით
ქიმია

მოლეკულის ფორმა და პოლარობა

მოლეკულის თვისება მხოლოდ ბმების არსებობით არ განისაზღვრება: მნიშვნელოვანია ბმების სივრცითი განლაგებაც.

ელექტრონული წყვილების განლაგება

ცენტრალური ატომის გარშემო ელექტრონული არეები ერთმანეთს განიზიდავს. ორმაგი ბმაც ერთი მიმართულების არედ ითვლება. მარტივ VSEPR მოდელში ორი არე წრფივ, ოთხი კი ტეტრაედრულ განლაგებას იძლევა.

  • არაშემაკავშირებელი წყვილებიც უნდა დაითვალო.
  • ელექტრონული გეომეტრია და ატომებით განსაზღვრული მოლეკულის ფორმა შეიძლება განსხვავდებოდეს.

ბმების დიპოლების ჯამი

პოლარული ბმების მქონე მოლეკულა შეიძლება მთლიანობაში არაპოლარული იყოს, თუ დიპოლები სიმეტრიულად ბათილდება. CO₂ წრფივია, H₂O კი მოხრილი. ამიტომ მათი ბმების პოლარობა მთლიან პოლარობაზე ერთნაირად არ აისახება.

  • წყალში O-ს ორი არაშემაკავშირებელი წყვილი აქვს.
  • წყალბადური ბმა მოლეკულათაშორისი მიზიდვის მნიშვნელოვანი შემთხვევაა.

ამოხსნილი მაგალითი

CO₂-ს პოლარული C=O ბმები აქვს. რატომ არის მთლიანობაში არაპოლარული?

  1. O=C=O წრფივი და სიმეტრიულია.
  2. ორი ბმის დიპოლი ტოლი მოდულისაა.
  3. საპირისპირო მიმართულებები ერთმანეთს აბათილებს.
მოლეკულის ჯამური დიპოლი ნულია.

ხშირი შეცდომა

პოლარული ბმის არსებობა პოლარულ მოლეკულას ყოველთვის არ ნიშნავს.