ისწავლე თამაშით
ფიზიკა

გრავიტაცია და წრიული მოძრაობა

წრეზე თანაბარი სიჩქარის მოდულით მოძრაობისას მიმართულება მუდმივად იცვლება, ამიტომ აჩქარება ნული არ არის.

ცენტრისკენული აჩქარება

ცენტრისკენული ძალა ახალი ძალის სახელი არ არის: ეს როლი შეიძლება გრავიტაციამ, დაჭიმულობამ ან ხახუნმა შეასრულოს. პერიოდი ერთი ბრუნის დროა, სიხშირე კი ერთ წამში ბრუნთა რაოდენობა.

  • ცენტრისკენული აჩქარება სიჩქარის მართობულია.
  • რადიუსის გაზრდის ეფექტი დამოკიდებულია იმაზე, სიჩქარეა მუდმივი თუ პერიოდი.

v=2πr/T

a=v²/r

f=1/T

მიზიდულობა და ორბიტა

წერტილოვან ან სფერულად სიმეტრიულ სხეულთა მიზიდულობა ცენტრებს შორის მანძილის კვადრატის უკუპროპორციულია. თანამგზავრის წრიულ ორბიტაზე გრავიტაცია ცენტრისკენულ აჩქარებას ქმნის.

  • ფორმულაში მანძილი დედამიწის ცენტრიდან აითვლება და არა ზედაპირიდან.
  • უწონადობა თავისუფალი ვარდნის მდგომარეობაა და არა გრავიტაციის გაქრობა.

F=Gm₁m₂/r²

g=GM/r²

ამოხსნილი მაგალითი

თანამგზავრის მანძილი პლანეტის ცენტრიდან ორჯერ იზრდება. როგორ შეიცვლება მიზიდულობა?

  1. F პროპორციულია 1/r²-ის.
  2. ახალი მანძილია 2r.
  3. Fახალი/Fძველი=1/2²=1/4.
ძალა ოთხჯერ შემცირდება.

ხშირი შეცდომა

თანაბარი წრიული მოძრაობა თანაბარ ვექტორულ სიჩქარეს არ ნიშნავს.