მთელი წრედის ბალანსი
ელექტრომამოძრავებელი ძალა ε წყაროს მიერ ერთეულ მუხტზე შესრულებულ მუშაობას აღწერს. გარე R და შიდა r წინაღობები მარტივ წრედში მიმდევრობითაა. I=ε/(R+r), ხოლო გარე ძაბვა U=IR=ε−Ir. გახსნილ წრედში I≈0 და იდეალური ვოლტმეტრი ε-ს ზომავს.
- ε ვოლტებში იზომება; სახელში „ძალა“ ნიუტონს არ გულისხმობს.
- მოკლე ჩართვისას დენი შეიძლება სახიფათოდ გაიზარდოს; რეალური წყაროს მოდელსაც აქვს საზღვრები.
I=ε/(R+r)
U=ε−Ir
გაზომვა და დანაკარგი
U-ს I-ზე გრაფიკში ვერტიკალური გადაკვეთა ε-ა, დახრილობა კი −r. გარე სასარგებლო სიმძლავრე UI-ს უდრის, შიდა გათბობა I²r-ს. ერთი მასალის ერთგვაროვანი მავთულის წინაღობა სიგრძის პროპორციული და კვეთის ფართობის უკუპროპორციულია.
- ამპერმეტრი მიმდევრობით, ვოლტმეტრი პარალელურად ერთდება.
- წინაღობების შესადარებლად ტემპერატურაც უცვლელი უნდა იყოს.
- დიამეტრის გაორმაგება კვეთის ფართობს ოთხჯერ ზრდის.
Pგარე=UI
Pშიდა=I²r
R=ρl/S
ამოხსნილი მაგალითი
წყაროს ε=12 ვ და r=1 ომია. მიერთებულია R=5 ომი. იპოვე დენი, გარე ძაბვა და წყაროს შიდა გათბობის სიმძლავრე.
- სრული წინაღობა 5+1=6 ომია; I=12/6=2 ა.
- U=2·5=10 ვ; 2 ვ შიდა წინაღობაზე მოდის.
- Pშიდა=2²·1=4 ვტ; გარე სიმძლავრეა 20 ვტ.
ხშირი შეცდომა
მომჭერებზე ძაბვის ყოველთვის ε-სთან გათანაბრება შიდა დანაკარგს გამოტოვებს.