ისწავლე თამაშით
ქიმიარეაქციების გათანაბრება
დღის საკვლევი პრობლემა

როგორ შევარჩიოთ კოეფიციენტები ისე, რომ არც ერთი ელემენტის ატომი არ დაიკარგოს?

მარტივად: შეცვალე მხოლოდ კოეფიციენტები და ორივე მხარეს ატომები დათვალე.

ზუსტი ახსნა: კოეფიციენტი ფორმულის ყველა ატომს ამრავლებს; ინდექსის შეცვლა კი სხვა ნივთიერებას შექმნიდა და ამიტომ დაუშვებელია.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

რის შეცვლა შეიძლება ტოლობის გათანაბრებისას?

ქიმია
IX კლასი · სრული სასწავლო მოდული

რეაქციების გათანაბრება

შეცვალე მხოლოდ კოეფიციენტები, დაითვალე თითოეული ელემენტის ატომები და დაამტკიცე, რომ ტოლობა მასის შენახვის კანონს აკმაყოფილებს.

01 · გაიგე

ფორმულა იდენტობაა, კოეფიციენტი — რაოდენობა

ინდექსი

H₂O-ში ინდექსი 2 გვიჩვენებს, რომ ერთ მოლეკულაში ორი H ატომია. მისი შეცვლა ახალ ნივთიერებას ქმნის.

ფორმულას არ ვცვლით

კოეფიციენტი

3H₂O ნიშნავს წყლის სამ ნაწილაკს: სულ 6 H და 3 O ატომს. კოეფიციენტი მთელ ფორმულას ამრავლებს.

რაოდენობას ვცვლით

ატომების ბალანსი

თითოეული ელემენტის ატომების რაოდენობა რეაგენტებისა და პროდუქტების მხარეს თანაბარი უნდა იყოს.

უმცირესი მთელი რიცხვები
02 · ააგე და შეამოწმე

ატომების ბალანსის სამუშაო მაგიდა

დაიწყე ერთი ელემენტით, შემდეგ გადაამოწმე ყველა დანარჩენი. პასუხი დასრულებულია მხოლოდ უმცირესი მთელი კოეფიციენტებით.

1
H₂წყალბადი
1
O₂ჟანგბადი
1
H₂Oწყალი

წყალბადი ჟანგბადში იწვის და წყალს წარმოქმნის.

ატომების აღრიცხვა

წყლის წარმოქმნა

მიმდინარე ტოლობა: H₂ + O₂ → H₂O

03 · გაზომე

ელემენტების ცოცხალი ბალანსი

ცხრილი პირდაპირ კოეფიციენტებიდან ითვლის ატომებს. მწვანე მწკრივი ნიშნავს, რომ ეს ელემენტი ორივე მხარეს თანაბარია.

ელემენტირეაგენტებიპროდუქტებისტატუსი
H
2
2
თანაბარია
O
2
1
განსხვავდება

შეცვალე კოეფიციენტები მანამ, სანამ ყველა მწკრივი თანაბარი გახდება.

04 · ახსენი

რომელი დებულებაა სწორი?

აირჩიე ახსნა, რომელიც ფორმულისა და კოეფიციენტის განსხვავებას სწორად ასახავს.

შემდეგი ნაბიჯი

გამოიყენე გათანაბრებული ტოლობა მოლებისა და შემზღუდველი რეაგენტის ამოცანებში.

მოლი და სტექიომეტრია
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: რომელი კოეფიციენტები ქმნის უმცირეს მთელრიცხვიან შეფარდებას?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარიგათანაბრება სტექიომეტრიულ შეფარდებას აჩვენებს და რეაქციის სიჩქარეს, მექანიზმს ან მოსავლიანობას არ განსაზღვრავს.

RAMP უსაფრთხოებაეს სიმბოლური მოდელია და რეაგენტებს არ იყენებს. გათანაბრებული ტოლობა რეაქციის უსაფრთხოებას არ ადასტურებს. რეალური ცდის წინ ცალკე შეაფასე ნივთიერებებისა და პირობების რისკი. ქიმიური ტოლობა არ არის რეალური ექსპერიმენტის ჩატარების ინსტრუქცია.