ისწავლე თამაშით
ჩემი სივრცე
ქიმიაქიმიური ბმები
დღის საკვლევი პრობლემა

რატომ ქმნის ნატრიუმი და ქლორი კრისტალს, ხოლო ჟანგბადის ატომები — მოლეკულას?

მარტივად: დააკვირდი ელექტრონის გადაცემას ან გაზიარებას და განსაზღვრე ბმის ტიპი.

ზუსტი ახსნა: იონურ მყარში საპირისპირო მუხტის იონების მრავალმიმართულებიანი მიზიდულობა გისოსს ქმნის; კოვალენტურ ბმაში ელექტრონული სიმკვრივე ატომებს შორის ნაწილდება.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

რა მიიღება, როცა ნეიტრალური ატომი ერთ ელექტრონს კარგავს?

ქიმია
VIII–IX კლასი · სრული სასწავლო მოდული

ქიმიური ბმები და ელექტრონების აღრიცხვა

შეადარე ელექტრონის გადაცემა და გაზიარება, ივარაუდე ბმის ტიპი და გადაამოწმე, რომ მუხტი და ელექტრონების რაოდენობა დაცულია.

01 · გაიგე

ორი განსხვავებული მექანიზმი

იონური ბმა

ერთი ატომი ელექტრონს გადასცემს მეორეს. მიღებული საპირისპირო მუხტის იონები ელექტროსტატიკურად იზიდავს ერთმანეთს.

ელექტრონის გადაცემა → იონები

კოვალენტური ბმა

ატომები ერთ ან მეტ ელექტრონულ წყვილს იზიარებენ. გაზიარებული წყვილი ორივე ატომის გარე შრის აღრიცხვაში მონაწილეობს.

ელექტრონული წყვილის გაზიარება

შენახვის პრინციპი

ბმის წარმოქმნისას ელექტრონები არ ქრება და არ ჩნდება. ისინი ან გადადის ერთი ატომიდან მეორეზე, ან საერთო ხდება.

e⁻ მანამდე = e⁻ შემდეგ
02 · ივარაუდე და გამოსცადე

ბმის მკვლევარი

აირჩიე ატომების წყვილი, ჯერ ივარაუდე ბმის ტიპი და შემდეგ გაუშვი ნაწილაკების მოდელი.

Na + Cl

ლუისის ტიპის სასწავლო მოდელი აჩვენებს ვალენტური ელექტრონების აღრიცხვას. ორგანზომილებიანი გისოსი რეალური კრისტალის სამგანზომილებიან კოორდინაციასა და ორბიტალებს სრულად არ ასახავს.

შენი პროგნოზი

04 · შეამოწმე

რომელი მტკიცებულება განსაზღვრავს ბმის ტიპს?

უპასუხე მიმდინარე NaCl მოდელის მიხედვით.

შემდეგი ნაბიჯი

გააღრმავე ბმების თეორია ან დაუბრუნდი პერიოდულ სისტემას.

გაფართოებული თეორია
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: როგორ უკავშირდება ელექტრონების ქცევა წარმოქმნილ სტრუქტურას?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარილუისის მოდელი სასარგებლოა აღრიცხვისთვის, მაგრამ ორბიტალების ფორმასა და რეალურ ელექტრონულ სიმკვრივეს არ აჩვენებს.

RAMP უსაფრთხოებამოდელი არ იყენებს რეალურ რეაგენტებს. ნატრიუმისა და ქლორის რეალური რეაქცია საშიშია. არ გაიმეორო რეალური რეაქცია სახლში ან საკლასო მაგიდაზე. რეალური დემონსტრაცია მხოლოდ სპეციალისტმა, შესაბამისი დამცავი ეკრანით უნდა ჩაატაროს.