ისწავლე თამაშით
ქიმიაგარემოს ქიმია და მდგრადობა
დღის საკვლევი პრობლემა

როგორ შევაფასოთ ქიმიური პროცესის სარგებელი ისე, რომ ენერგია, გამოსავალი, ნარჩენი და გარემოს ზემოქმედება ერთად გავითვალისწინოთ?

მარტივად: შეადარე ორი პროცესის ატომური ეკონომია, ენერგიის მოთხოვნა და ნარჩენის რაოდენობა.

ზუსტი ახსნა: მდგრადი პროცესის შეფასება ერთ მაჩვენებელზე არ დაიყვანება: მნიშვნელოვანია ატომური ეკონომია, რეალური გამოსავალი, ენერგია, საფრთხე, განახლებადობა და სიცოცხლის ციკლი.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

რა ზომავს ატომური ეკონომია?

01 · გაიგე

გარემოს ქიმია და მდგრადობა

მდგრადი პროცესის შეფასება ერთ მაჩვენებელზე არ დაიყვანება: მნიშვნელოვანია ატომური ეკონომია, რეალური გამოსავალი, ენერგია, საფრთხე, განახლებადობა და სიცოცხლის ციკლი.

01

ორი განსხვავებული მაჩვენებელი

ატომური ეკონომია ტოლობიდან მოდის, პროცენტული გამოსავალი კი რეალურ მიღებულ რაოდენობას თეორიულთან ადარებს.

ატომური ეკონომია=(სასურველი პროდუქტის Mr/ყველა პროდუქტის Mr)×100%
  • მაღალი გამოსავალი დაბალ ატომურ ეკონომიას ვერ ფარავს.
  • კატალიზატორმა შეიძლება ენერგია და ნარჩენი შეამციროს.
02

სიცოცხლის ციკლი

ნედლეულის მოპოვება, ენერგია, ტრანსპორტი, გამოყენება და საბოლოო მართვა ერთად ქმნის გარემოს სრულ სურათს.

  • ერთი მეტრიკა ყველა ზემოქმედებას არ ზომავს.
  • საფრთხე და ექსპოზიცია ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს.
ამოხსნილი მაგალითი

პროცესის ატომური ეკონომია 80%-ია, რეალური გამოსავალი 75%. რა წილი საწყისი სტექიომეტრიული მასისა ხვდება პროდუქტში?

  1. გადააქციე პროცენტები ათწილადებად: 0.80 და 0.75.
  2. გაამრავლე: 0.80×0.75=0.60.
  3. პროდუქტში ეფექტიანად ხვდება 60%.
მასის ეფექტიანობა 60%-ია; დარჩენილი ნაწილი სხვადასხვა დანაკარგსა და თანაპროდუქტს უკავშირდება.
02 · ივარაუდე და გამოსცადე

მწვანე პროცესის შედარება

შეადარე ორი პროცესის ატომური ეკონომია, ენერგიის მოთხოვნა და ნარჩენის რაოდენობა.

რეაგენტებიპროცესიპროდუქტინარჩენი

ერთი მდგომარეობა, ერთი ნაწილაკური/რაოდენობრივი მოდელი და მისგან გამოთვლილი შედეგი.

იგივე ატომურ ეკონომიაზე რეალური გამოსავლის ზრდა ნარჩენს ერთეულ პროდუქტზე რას უზამს?
03 · გაზომე

ცვლადის გავლენა მონაცემებში

მრუდის ყველა წერტილი იმავე გამოთვლის წესიდან მიიღება; მეორე ცვლადი უცვლელია.

პროცენტული გამოსავალინარჩენის ინდექსი

როგორ წავიკითხოთ?

შეადარე მრუდის საწყისი და ბოლო მონაკვეთი. თუ დახრა მცირდება, სისტემას შეიძლება შემზღუდველი ფაქტორი ან გაჯერება ჰქონდეს.

პროდუქტში გამოყენებული მასის ეფექტიანობა 56%

სასწავლო ქულა ამარტივებს სრულ სიცოცხლის ციკლის შეფასებას და ეკონომიკურ, სოციალურ და რეგიონულ ფაქტორებს სრულად ვერ ცვლის.

04 · ახსენი და შეამოწმე

რომელი არჩევანი წარმოადგენს მრავალკრიტერიუმიან შეფასებას?

საერთაშორისო სიღრმის ორიენტირები

Cambridge IGCSE: Chemistry and the environment · IB Chemistry: Nature of science · NGSS engineering practices

ქიმიის სასწავლო გზაზე დაბრუნება
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: როგორ ცვლის რეალური გამოსავალი პროცესის ნარჩენის მაჩვენებელს?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარისასწავლო ქულა ამარტივებს სრულ სიცოცხლის ციკლის შეფასებას და ეკონომიკურ, სოციალურ და რეგიონულ ფაქტორებს სრულად ვერ ცვლის.

RAMP უსაფრთხოებაგარემოსდაცვითი უსაფრთხოება მოიცავს ნედლეულს, პროცესს, პროდუქტსა და ნარჩენს. ციფრული შედარება რეალური ქარხნის რისკის შეფასებას არ ცვლის. არ ჩაასხა ქიმიური ნარჩენი ნიჟარაში მხოლოდ მცირე რაოდენობის გამო. ნარჩენის გზა, შეუთავსებლობა და ავარიული სცენარი პროცესის დაწყებამდე განისაზღვროს.

პროგრესი ინახება ამ მოწყობილობაზე.

ონლაინ მოდელი არ არის რეალური ცდის ჩატარების ნებართვა. სახლში ქიმიური ცდა მხოლოდ მკაფიოდ ნებადართული მასალებითა და პასუხისმგებელი ზრდასრულის ზედამხედველობით ჩაატარე.