ისწავლე თამაშით
ქიმიაიონური რეაქციები და ხსნადობა
დღის საკვლევი პრობლემა

როგორ ვიპოვოთ რეაქციაში რეალურად შეცვლილი ნაწილაკები და გამოვრიცხოთ მაყურებელი იონები?

მარტივად: შეურიე ორი მოდელური ხსნარი, დააკვირდი ნალექს და დაწერე შემოკლებული იონური ტოლობა.

ზუსტი ახსნა: წყალხსნარში ძლიერი ელექტროლიტები იონებადაა წარმოდგენილი; შემოკლებულ ტოლობაში რჩება მხოლოდ ის ნაწილაკები, რომელთა ქიმიური მდგომარეობაც იცვლება.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

რომელი ნაწილაკი არ უნდა დარჩეს შემოკლებულ იონურ ტოლობაში?

01 · გაიგე

იონური რეაქციები და ხსნადობა

წყალხსნარში ძლიერი ელექტროლიტები იონებადაა წარმოდგენილი; შემოკლებულ ტოლობაში რჩება მხოლოდ ის ნაწილაკები, რომელთა ქიმიური მდგომარეობაც იცვლება.

01

მოლეკულურიდან იონურ ტოლობამდე

ჯერ დაწერე გათანაბრებული მოლეკულური ტოლობა და ფაზები. ხსნადი ძლიერი ელექტროლიტები იონებად დაშალე; ნალექი, აირი, წყალი და სუსტი ელექტროლიტი უცვლელად დატოვე. ორივე მხარეს უცვლელი დამკვირვებელი იონები შეკვეცე. ბოლოს ატომებიც და სრული მუხტიც შეამოწმე.

  • NaCl(aq) იონებად იშლება, AgCl(s) არა.
  • შეკვეცა მხოლოდ იდენტურ ნაწილაკებსა და რაოდენობებზე შეიძლება.
  • ნალექი, აირი ან სუსტი ელექტროლიტი ხშირად რეაქციის მიმდინარეობას განაპირობებს.
02

როცა რეაქცია არ ხდება

NaCl-ისა და KNO₃-ის განზავებული ხსნარების შერევით ყველა იონი ხსნარში რჩება; ფორმულების გადაცვლა რეაქციის მტკიცებულება არ არის. სუსტი მჟავის მარილის ანიონი კი წყლისგან პროტონს იღებს და OH⁻-ს ზრდის. NH₄⁺ წყალს პროტონს გადასცემს და H₃O⁺-ს ზრდის.

CH₃COO⁻+H₂O⇌CH₃COOH+OH⁻NH₄⁺+H₂O⇌NH₃+H₃O⁺
  • CH₃COONa-ს ხსნარი ჩვეულებრივ ტუტეა, NH₄Cl-ის კი მჟავა.
  • NaCl-ის იონების ჰიდროლიზი სასკოლო მოდელში უმნიშვნელოა.
  • სუსტი მჟავაც და სუსტი ფუძეც რომ მონაწილეობდეს, მათი სიძლიერეების შედარებაა საჭირო.
ამოხსნილი მაგალითი

AgNO₃(aq)+NaCl(aq) შერევისას თეთრი ნალექი მიიღება. დაწერე შემოკლებული იონური ტოლობა.

  1. მოლეკულური ტოლობაა AgNO₃+NaCl→AgCl↓+NaNO₃.
  2. ხსნადი მარილები იონებად ვწერთ, AgCl-ს ნალექად ვტოვებთ.
  3. Na⁺ და NO₃⁻ ორივე მხარეს იკვეცება; ვამოწმებთ ჯამურ მუხტს: +1−1=0.
Ag⁺(aq)+Cl⁻(aq)→AgCl(s)
02 · ივარაუდე და გამოსცადე

ნალექის რაოდენობრივი რეაქტორი

შეურიე ორი მოდელური ხსნარი, დააკვირდი ნალექს და დაწერე შემოკლებული იონური ტოლობა.

Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl(s)

ერთი მდგომარეობა, ერთი ნაწილაკური/რაოდენობრივი მოდელი და მისგან გამოთვლილი შედეგი.

Cl⁻-ის საკმარისი სიჭარბისას Ag⁺ კონცენტრაციის ზრდა ნალექის მასას რას უზამს?
03 · გაზომე

ცვლადის გავლენა მონაცემებში

მრუდის ყველა წერტილი იმავე გამოთვლის წესიდან მიიღება; მეორე ცვლადი უცვლელია.

Ag⁺ კონცენტრაციაAgCl-ის ნალექის მასა

როგორ წავიკითხოთ?

შეადარე მრუდის საწყისი და ბოლო მონაკვეთი. თუ დახრა მცირდება, სისტემას შეიძლება შემზღუდველი ფაქტორი ან გაჯერება ჰქონდეს.

Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl(s)

ხსნადობის ცხრილი პირობებზე დამოკიდებულ ხარისხობრივ წესებს იძლევა; Ksp, კომპლექსწარმოქმნა და იონური ძალა ამ მოდელში სრულად არ ითვლება.

04 · ახსენი და შეამოწმე

AgNO₃(aq)+NaCl(aq) რეაქციაში მაყურებელი იონებია:

საერთაშორისო სიღრმის ორიენტირები

Cambridge AS & A Level 9701 · AP Chemistry: Chemical Reactions

ქიმიის სასწავლო გზაზე დაბრუნება
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: როგორ მოქმედებს იონთა საწყისი კონცენტრაცია ნალექის მასაზე?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარიხსნადობის ცხრილი პირობებზე დამოკიდებულ ხარისხობრივ წესებს იძლევა; Ksp, კომპლექსწარმოქმნა და იონური ძალა ამ მოდელში სრულად არ ითვლება.

RAMP უსაფრთხოებაზოგი მძიმე მეტალის მარილი ტოქსიკურია და ნარჩენი გარემოს აბინძურებს. ვირტუალური ნალექი უსაფრთხოა; რეალური მარილი ავტომატურად უსაფრთხო არ არის. სახლში არ გამოიყენო უცნობი მარილები ან მძიმე მეტალები. ლაბორატორიული ნარჩენი შეგროვდეს ცალკე, დაწესებულების წესის მიხედვით.

პროგრესი ინახება ამ მოწყობილობაზე.

ონლაინ მოდელი არ არის რეალური ცდის ჩატარების ნებართვა. სახლში ქიმიური ცდა მხოლოდ მკაფიოდ ნებადართული მასალებითა და პასუხისმგებელი ზრდასრულის ზედამხედველობით ჩაატარე.