ისწავლე თამაშით
ქიმიამოლი და სტექიომეტრია
დღის საკვლევი პრობლემა

როგორ განვსაზღვროთ, რომელი რეაგენტი დასრულდება პირველი და რამდენი პროდუქტი შეიძლება რეალურად მივიღოთ?

მარტივად: შეცვალე ორი რეაგენტის რაოდენობა, იპოვე შემზღუდველი რეაგენტი და შეადარე თეორიული და რეალური გამოსავალი.

ზუსტი ახსნა: გათანაბრებული ტოლობის კოეფიციენტები ნაწილაკებისა და მოლების შეფარდებებს გვაძლევს; შემზღუდველი რეაგენტი პროდუქტის მაქსიმალურ რაოდენობას განსაზღვრავს.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

ტოლობაში 2H₂ + O₂ → 2H₂O რამდენი მოლი წყალი მიიღება 1 mol O₂-ის სრული რეაქციით?

01 · გაიგე

მოლი და სტექიომეტრია

გათანაბრებული ტოლობის კოეფიციენტები ნაწილაკებისა და მოლების შეფარდებებს გვაძლევს; შემზღუდველი რეაგენტი პროდუქტის მაქსიმალურ რაოდენობას განსაზღვრავს.

01

მასიდან მოლამდე

მოლური მასა ერთი მოლის მასაა და გ/მოლ-ში იზომება. ნაერთისთვის მისი მნიშვნელობა ფორმულაში შემავალი ელემენტების ატომური მასებით იკრიბება. ერთ მოლში დაახლოებით 6.022·10²³ ნაწილაკია.

n=m/MN=nNₐ
  • 18 გ წყალი დაახლოებით 1 მოლია და არა 18 მოლი.
  • ნაწილაკის ტიპი მიუთითე: ატომი, მოლეკულა თუ იონი.
02

რომელი რეაგენტი ილევა?

როცა რამდენიმე რეაგენტი მოცემულია, მათი მოლების კოეფიციენტებზე შეფარდება შეადარე. უმცირესი შეფარდება შემზღუდველ რეაგენტს ადგენს. პროდუქტი ამ რეაგენტით ითვლება; სხვა რეაგენტი შეიძლება დარჩეს.

გამოსავალი=(პრაქტიკული/თეორიული)·100%
  • მასების პირდაპირ შედარება არ არის საკმარისი.
  • პრაქტიკული გამოსავალი თეორიულზე ნაკლები შეიძლება იყოს.
ამოხსნილი მაგალითი

2H₂+O₂→2H₂O. მოცემულია 3 მოლი H₂ და 2 მოლი O₂. რამდენი მოლი წყალი მიიღება სრული რეაქციით?

  1. H₂: 3/2=1.5; O₂: 2/1=2.
  2. H₂ შემზღუდველია.
  3. H₂:H₂O=1:1, ამიტომ მიიღება 3 მოლი H₂O.
3 მოლი წყალი; დარჩება 0.5 მოლი O₂.
02 · ივარაუდე და გამოსცადე

შემზღუდველი რეაგენტის რეაქტორი

შეცვალე ორი რეაგენტის რაოდენობა, იპოვე შემზღუდველი რეაგენტი და შეადარე თეორიული და რეალური გამოსავალი.

O₂ არის შემზღუდველი

ერთი მდგომარეობა, ერთი ნაწილაკური/რაოდენობრივი მოდელი და მისგან გამოთვლილი შედეგი.

თუ მხოლოდ H₂-ის რაოდენობას გავზრდით, წყლის მაქსიმალური რაოდენობა ყოველთვის გაიზრდება?
03 · გაზომე

ცვლადის გავლენა მონაცემებში

მრუდის ყველა წერტილი იმავე გამოთვლის წესიდან მიიღება; მეორე ცვლადი უცვლელია.

H₂-ის რაოდენობაH₂O-ის თეორიული რაოდენობა

როგორ წავიკითხოთ?

შეადარე მრუდის საწყისი და ბოლო მონაკვეთი. თუ დახრა მცირდება, სისტემას შეიძლება შემზღუდველი ფაქტორი ან გაჯერება ჰქონდეს.

O₂ არის შემზღუდველი

მოდელი სუფთა რეაგენტებსა და ერთ ძირითად რეაქციას ვარაუდობს; რეალურ სინთეზში გვერდითი რეაქცია, დანაკარგი და სისუფთავე გამოსავალს ამცირებს.

04 · ახსენი და შეამოწმე

2H₂ + O₂ → 2H₂O. გვაქვს 5 mol H₂ და 2 mol O₂. რა არის შემზღუდველი?

საერთაშორისო სიღრმის ორიენტირები

Cambridge IGCSE 0620 · NGSS HS-PS1-7 · AP Chemistry: Reactions

ქიმიის სასწავლო გზაზე დაბრუნება
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: როგორ ცვლის რეაგენტების მოლური შეფარდება მიღებული პროდუქტის რაოდენობას?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარიმოდელი სუფთა რეაგენტებსა და ერთ ძირითად რეაქციას ვარაუდობს; რეალურ სინთეზში გვერდითი რეაქცია, დანაკარგი და სისუფთავე გამოსავალს ამცირებს.

RAMP უსაფრთხოებარეალური აირები და წვა ხანძრისა და წნევის რისკს ქმნის. ეს ეკრანული რაოდენობრივი მოდელია და არა რეაქციის ჩატარების ინსტრუქცია. არ აანთო ან არ აურიო რეაქტიული აირები. რეალური სინთეზი ტარდება მხოლოდ გამართულ ლაბორატორიაში, დამცავი მოწყობილობით.

პროგრესი ინახება ამ მოწყობილობაზე.

ონლაინ მოდელი არ არის რეალური ცდის ჩატარების ნებართვა. სახლში ქიმიური ცდა მხოლოდ მკაფიოდ ნებადართული მასალებითა და პასუხისმგებელი ზრდასრულის ზედამხედველობით ჩაატარე.