ოქსიდები, ჰიდროქსიდები და მარილები

ოქსიდის ქიმიური ქცევა

ფუძე ოქსიდი მჟავასთან მარილსა და წყალს წარმოქმნის: CuO+2HCl→CuCl₂+H₂O. მჟავა ოქსიდი ფუძესთან რეაგირებს: CO₂+2NaOH→Na₂CO₃+H₂O, როცა ფუძე საკმარისია. ამფოტერული ოქსიდი ორივესთან რეაგირებს; CO-ს მსგავსი ნეიტრალური ოქსიდი ამ მარტივ მჟავა-ფუძე რეაქციებში არ ჯდება.

• ყველა მეტალის ოქსიდი ფუძე არ არის: Al₂O₃ ამფოტერულია.
• ყველა ოქსიდი წყალთან არ რეაგირებს: CuO წყალში ფუძეს პირდაპირ არ წარმოქმნის.
• რეაგენტების შეფარდებამ შეიძლება პროდუქტი შეცვალოს, მაგალითად NaHCO₃ და Na₂CO₃.

ხსნადობა და ამფოტერობა

ტუტე წყალში ხსნადი ფუძეა. უხსნადი ჰიდროქსიდიც შეიძლება მჟავასთან რეაგირებდეს. Al(OH)₃ მჟავაში იხსნება, ხოლო ჭარბ NaOH-ის წყალხსნარში კომპლექსურ იონს [Al(OH)₄]⁻ ქმნის. მარილის ხსნარის pH მისი იონების წყალთან რეაქციაზეა დამოკიდებული.

• უხსნადობა რეაქციის უუნარობას არ ნიშნავს.
• მარილი ყოველთვის ნეიტრალური pH-ის არ არის.
• NaCl ძლიერი მჟავისა და ძლიერი ფუძის მარილის მაგალითია.

Al(OH)₃+3H⁺→Al³⁺+3H₂O

Al(OH)₃+OH⁻→[Al(OH)₄]⁻

გარდაქმნათა ჯაჭვი

ჯაჭვის თითო საფეხურზე რეაგენტსა და რეალურ პირობას ვარჩევთ, შემდეგ ვათანაბრებთ. მაგალითად CaCO₃ გაცხელებით CaO-სა და CO₂-ს იძლევა; CaO წყალთან Ca(OH)₂-ს ქმნის; მასში CO₂-ის გატარება CaCO₃-ის ნალექს წარმოქმნის. CO₂-ის სიჭარბე ნალექს ხსნად ჰიდროკარბონატად გარდაქმნის.

• ერთი რეაქციის პირობა ყველა საფეხურზე ავტომატურად არ გადადის.
• დაკვირვება, მაგალითად ნალექის წარმოქმნა, ქიმიური ტოლობით უნდა აიხსნას.

ამოხსნილი მაგალითი

ხშირი შეცდომა

„მეტალის ნაერთია, ამიტომ მხოლოდ ფუძეა“ ამფოტერულ ნაერთებთან არ მუშაობს.