მანძილი, გადაადგილება და სიჩქარე
გავლილი მანძილი მთელ ტრაექტორიას ითვლის და უარყოფითი არ არის. გადაადგილება მიმართულებასაც შეიცავს. საშუალო სიჩქარის მოდული მთელი მანძილისა და მთელი დროის შეფარდებაა; საშუალო ვექტორული სიჩქარე გადაადგილებას იყენებს.
- უკან დაბრუნებისას გადაადგილება შეიძლება ნული იყოს, მანძილი კი არა.
- კმ/სთ მ/წმ-ში გადასაყვანად გაყავი 3.6-ზე.
v = Δx / Δt
vსაშ = sსრული / tსრული
აჩქარება და გრაფიკის ინტერპრეტაცია
თანაბარი აჩქარებისას სიჩქარე დროის პროპორციულად იცვლება. v(t) გრაფიკის დახრილობა აჩქარებაა, ხოლო დროის ღერძთან ნიშნიანი ფართობი გადაადგილებას იძლევა. x(t)-ის დახრილობა სიჩქარეა.
- გრაფიკის ღერძის ერთეულები ყოველთვის შეამოწმე.
- ქვემოთ დახრილი v(t) აჩქარების უარყოფით ნიშანს ნიშნავს და არა აუცილებლად უკუსვლას.
v = v₀ + at
Δx = v₀t + at²/2
ამოხსნილი მაგალითი
სხეულის სიჩქარე 4 წამში 2 მ/წმ-დან 10 მ/წმ-მდე თანაბრად იზრდება. იპოვე გადაადგილება.
- a=(10−2)/4=2 მ/წმ².
- v(t)-ის ქვეშ ფართობი ტრაპეციაა: (2+10)·4/2.
- ფორმულითაც: 2·4+2·4²/2=24.
ხშირი შეცდომა
სიჩქარეების საშუალო არითმეტიკული მხოლოდ შესაბამის პირობებში მუშაობს, მაგალითად თანაბარი აჩქარებისას. სხვადასხვა ხანგრძლივობის მონაკვეთებისთვის ის ავტომატურად სწორი არ არის.