1თეორია2მაგალითი3პრაქტიკა4შეცდომის ახსნა5შემდეგი დონე
ამ უნარის მიზანი
უნარზე „მონაცემთა გავრცელება — გამოთვლა“ უნდა შეძლო ფორმალური მეთოდის შერჩევა, თანმიმდევრული დასაბუთება და შედეგის შემოწმება.
დიაპაზონი, კვარტილები და გადახრა აღწერს რამდენად გაფანტულია მონაცემები და რამდენად განსხვავდება ტიპური მნიშვნელობები ცენტრისგან. სტატისტიკა მონაცემთა ცენტრს, გავრცელებასა და სიხშირეს აჯამებს, ალბათობა კი შესაძლო შედეგის შანსს აღწერს. არჩეული მაჩვენებელი დასმულ კითხვას უნდა შეესაბამებოდეს. მეთოდის გამოყენებისას დაასაბუთე თითოეული გარდაქმნა და შეამოწმე, აკმაყოფილებს თუ არა შედეგი საწყის პირობას.
კონკრეტული მითითება: მედიანა დალაგებული სიის შუა მნიშვნელობაა, მოდა კი ყველაზე ხშირად გამეორებული მნიშვნელობა; ორივე ცალ-ცალკე შეამოწმე.
ამოხსნის გზა
1დაალაგე ან დააჯგუფე მონაცემები ან შესაძლო შედეგები.
2აირჩიე შესაბამისი მაჩვენებელი: ცენტრი, გავრცელება, სიხშირე ან ალბათობა.
3გამოთვალე და მიღებული მნიშვნელობა კონტექსტში განმარტე.
ახსნილი მაგალითი
ამოცანა: მონაცემები ზრდადობითაა დალაგებული: 10, 10, 12, 15, 19. იპოვე მედიანა და მოდა. მსჯელობა: დიაპაზონი, კვარტილები და გადახრა აღწერს რამდენად გაფანტულია მონაცემები და რამდენად განსხვავდება ტიპური მნიშვნელობები ცენტრისგან. ნაბიჯები: დაალაგე ან დააჯგუფე მონაცემები ან შესაძლო შედეგები. აირჩიე შესაბამისი მაჩვენებელი: ცენტრი, გავრცელება, სიხშირე ან ალბათობა. გამოთვალე და მიღებული მნიშვნელობა კონტექსტში განმარტე. პასუხი: მედიანა 12; მოდა 10. სწრაფი შემოწმება: მედიანა დალაგებული სიის შუა მნიშვნელობაა, მოდა კი ყველაზე ხშირად გამეორებული მნიშვნელობა; ორივე ცალ-ცალკე შეამოწმე.
ხშირი შეცდომა
ერთნაირი საშუალო არ ნიშნავს ერთნაირ განაწილებას; გავრცელება შეიძლება სრულიად განსხვავებული იყოს.
ახლა იგივე ქვეკონცეფცია თავად გამოიყენე
10 კითხვიდან მინიმუმ 8 სწორი პასუხი და ბოლო 3 კითხვიდან მინიმუმ 2 დამოუკიდებლად შესრულებული.