ისწავლე თამაშით
ჩემი სივრცე
ქიმიაატომის აგებულება
დღის საკვლევი პრობლემა

როგორ შეიძლება ნაწილაკის მუხტი შეიცვალოს ისე, რომ იგი ისევ იმავე ელემენტად დარჩეს?

მარტივად: ააგე ატომი და შეცვალე მხოლოდ ერთი ნაწილაკის რაოდენობა.

ზუსტი ახსნა: ელემენტის იდენტობას პროტონების რაოდენობა განსაზღვრავს; ნეიტრონები იზოტოპს, ელექტრონები კი იონურ მუხტს ცვლის.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

რომელი ნაწილაკი განსაზღვრავს ელემენტის ატომურ ნომერს?

ქიმია
VIII–IX კლასი · სრული სასწავლო მოდული

ატომის აგებულება, იონი და იზოტოპი

შეცვალე ბირთვი და ელექტრონული გარსი, შემდეგ მონაცემებით დაასაბუთე რომელი ნაწილაკი განსაზღვრავს ელემენტს, მასასა და მუხტს.

01 · გაიგე

სამი ნაწილაკი, სამი განსხვავებული როლი

p⁺

პროტონი

ბირთვშია და +1 მუხტი აქვს. პროტონების რაოდენობა ატომური ნომერია და ელემენტის იდენტობას განსაზღვრავს.

n

ნეიტრონი

ბირთვშია და მუხტი არ აქვს. ერთი ელემენტის ნეიტრონების განსხვავებული რაოდენობა სხვადასხვა იზოტოპს ქმნის.

e⁻

ელექტრონი

უარყოფითი მუხტი აქვს. ელექტრონების დაკარგვა ან დამატება იონს ქმნის, მაგრამ ელემენტის იდენტობას არ ცვლის.

ატომური ნომერი: Z = p

მასური რიცხვი: A = p + n — ერთი კონკრეტული იზოტოპისთვის მთელი რიცხვია

ფარდობითი ატომური მასა: Aᵣ ბუნებრივი იზოტოპების შეწონილი საშუალოა და ხშირად მთელი რიცხვი არ არის

სრული მუხტი: q = p − e

02 · ააგე და გამოიკვლიე

ატომის მკვლევარი

აირჩიე მზა ნეიტრალური ატომი ან შეცვალე თითოეული ნაწილაკი დამოუკიდებლად.

12C

ნახშირბადი

ატომური ნომერი 6 · ნეიტრალური ატომი

++++++1-ე ენერგეტიკული შრე1-ე ენერგეტიკული შრე2-ე ენერგეტიკული შრე2-ე ენერგეტიკული შრე2-ე ენერგეტიკული შრე2-ე ენერგეტიკული შრე

მოდელის ზღვარი: შრეები ენერგეტიკულ დონეებს აჩვენებს. ელექტრონები ბირთვს ამგვარ ფიქსირებულ წრიულ ტრაექტორიებზე რეალურად არ უვლიან.

ნაწილაკების რაოდენობა

p⁺პროტონი
6
nნეიტრონი
6
e⁻ელექტრონი
6
ელემენტი
C
მასური რიცხვი
12
მუხტი
0
03 · ივარაუდე და შეამოწმე

რა მოხდება ერთი ელექტრონის დამატებისას?

ჯერ მონიშნე პროგნოზი. ცდა მხოლოდ ელექტრონების რაოდენობას შეცვლის, დანარჩენი პირობები უცვლელი დარჩება.

პროტონები6
ნეიტრონები6
ელექტრონები6
04 · ახსენი და შეამოწმე

რატომ არის ეს ნახშირბადი?

აირჩიე მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ახსნა მიმდინარე მოდელისთვის.

შემდეგი ნაბიჯი

ნახე ატომის, იონისა და იზოტოპის გაფართოებული თეორია და ამოხსნილი მაგალითი.

გაფართოებული თეორია
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: რა იცვლება ერთი ელექტრონის დამატებისას?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარიბორის ტიპის სასწავლო მოდელი ელექტრონულ ღრუბელს, ორბიტალებსა და კვანტურ ალბათობებს არ ასახავს.

RAMP უსაფრთხოებაფიზიკური რისკი არ არის: ეს ეკრანული მოდელია. არ გამოიყენება რეალური რადიაქტიური მასალა. იმუშავე მხოლოდ მოდელის კონტროლებით. იზოტოპებთან რეალური ექსპერიმენტი მხოლოდ სპეციალიზებულ ლაბორატორიაში ტარდება.