ისწავლე თამაშით
ჩემი სივრცე
ქიმიამოლეკულების აგებულება
დღის საკვლევი პრობლემა

რატომ არის CO₂ არაპოლარული, ხოლო მოხრილი H₂O — პოლარული?

მარტივად: შეცვალე ელექტრონული წყვილების რაოდენობა და ივარაუდე მოლეკულის ფორმა.

ზუსტი ახსნა: ელექტრონული წყვილების განლაგება სამგანზომილებიან ფორმას ქმნის; ბმის დიპოლების ვექტორული ჯამი მთლიან პოლარობას განსაზღვრავს.

წინარე ცოდნის სწრაფი შემოწმება

რას ნიშნავს კოვალენტური ბმა?

ქიმია
VIII–IX კლასი · სრული სასწავლო მოდული

მოლეკულის სივრცული ფორმა

დაითვალე ცენტრალური ატომის ბმისა და გაუზიარებელი ელექტრონული წყვილები, ივარაუდე ფორმა და შეამოწმე, როგორ მოქმედებს გეომეტრია მოლეკულის პოლარობაზე.

01 · გაიგე

ელექტრონული დომენები ერთმანეთს განიზიდავს

ელექტრონული დომენი

ერთი, ორმაგი ან სამმაგი ბმა ერთ მიმართულებად ითვლება. ცენტრალურ ატომზე გაუზიარებელი წყვილიც ცალკე დომენია.

დომენები = ბმები + თავისუფალი წყვილები

მაქსიმალური დაშორება

უარყოფითად დამუხტული ელექტრონული დომენები სივრცეში ისე განლაგდება, რომ ერთმანეთის განზიდვა შეამციროს.

2 → წრფივი · 3 → ბრტყელი · 4 → ტეტრაედრული

მოლეკულის ფორმა

ფორმის სახელში ატომების მდებარეობას ვითვალისწინებთ. გაუზიარებელი წყვილი ფორმას ცვლის, თუმცა სახელში ატომად არ ითვლება.

H₂O: 4 დომენი, მაგრამ მოხრილი ფორმა
02 · ივარაუდე და გამოსცადე

მოლეკულის ფორმის მკვლევარი

აირჩიე მოლეკულა, მონიშნე მოსალოდნელი ფორმა და შემდეგ ააგე მოდელი.

O?
H₂Oაირჩიე პროგნოზი

VSEPR-ის მოდელი პროგნოზირებს მიმართულებებს ელექტრონული დომენების განზიდვით. ის არ აჩვენებს ორბიტალების ან ელექტრონული სიმკვრივის სრულ კვანტურ სურათს.

ბმის დომენები
2
გაუზიარებელი წყვილები
2
სულ დომენები
4

რომელი ფორმა ექნება?

04 · შეამოწმე

როგორია H₂O-ის საერთო პოლარობა?

გამოიყენე მოდელის სიმეტრია და ბმების მიმართულებები.

შემდეგი ნაბიჯი

გააღრმავე მოლეკულური აგებულების თეორია და ამოხსნილი მაგალითები.

გაფართოებული თეორია
კვლევის ჟურნალი

პროგნოზიდან მტკიცებულებამდე

ჟურნალი ქულას მხოლოდ დაწკაპუნებისთვის არ გაძლევს. საჭიროა ცვლადების სწორად განსაზღვრა, სამი გაზომვა და მონაცემით დასაბუთებული დასკვნა.

1წინარე ცოდნა
2პროგნოზი და ცვლადები
3სამი გაზომვა
4CER დასკვნა

1. კითხვა, ჰიპოთეზა და ცვლადები

საკვლევი კითხვა: როდის უქმდება ბმების პოლარობა მოლეკულაში?

რომელია დამოუკიდებელი ცვლადი?
  1. შეცვალე მხოლოდ დამოუკიდებელი ცვლადი.
  2. დანარჩენი პირობები უცვლელად შეინარჩუნე.
  3. შედეგის ნახვამდე დაწერე პროგნოზი.
  4. ჩაატარე სამი ცდა და შეადარე მონაცემები.

2. განმეორებითი გაზომვები

საშუალო—
სამივე გაზომვის შემდეგ აქ მონაცემთა გრაფიკი გამოჩნდება.
CER

3. მტკიცება + მტკიცებულება + მსჯელობა

კარგი დასკვნა ამბობს რა მოხდა, ასახელებს რიცხვით მონაცემს და ხსნის მას ქიმიური მექანიზმით.

დასკვნის დასასრულებლად სამივე CER ველი შეავსე და მტკიცებულებაში რიცხვები გამოიყენე.

სასწავლო მოდელის საზღვარიVSEPR ხარისხობრივ ფორმას გვაძლევს და ბმის ზუსტ კუთხეებსა და კვანტურ აღწერას ყოველთვის ვერ წინასწარმეტყველებს.

RAMP უსაფრთხოებაეს მხოლოდ ეკრანული მოლეკულური მოდელია. მოდელში ნაჩვენები ნივთიერებების დაყნოსვა ან შერევა არ მოითხოვება. არ გამოიყენო უცნობი რეაგენტები ფორმის შესამოწმებლად. რეალური მოლეკულური გეომეტრია უსაფრთხო ნაკრებით ან ციფრული მოდელით შეისწავლე.