ისწავლე თამაშით
ქიმია

ელექტროქიმია და ელექტროლიზი

ელექტროქიმია ელექტრონების გადაცემას გარე წრედს უკავშირებს. გალვანური ელემენტი სპონტანური რეაქციით დენს იძლევა; ელექტროლიზში გარე წყარო რეაქციას მართავს.

ელექტროდების უცვლელი როლები

ანოდზე ყოველთვის ჟანგვაა, კათოდზე კი აღდგენა. გალვანურ ელემენტში ანოდი უარყოფითია, ელექტროლიზურ უჯრედში დადებითი. Zn/Cu ელემენტში Zn ელექტრონებს გასცემს, Cu²⁺ იღებს; მარილის ხიდი იონების მოძრაობით ხსნარების მუხტს აბალანსებს.

  • ელექტროდების სახელები რეაქციას აღნიშნავს და არა უცვლელ ნიშნებს.
  • ელექტრონები გარე მეტალურ წრედში მოძრაობს; ელექტროლიტში დენს იონები ატარებს.

ანოდი: Zn→Zn²⁺+2e⁻

კათოდი: Cu²⁺+2e⁻→Cu

ნალღობი და წყალხსნარი

NaCl-ის ნალღობში Na⁺ კათოდზე ნატრიუმად აღდგება. წყალხსნარში კათოდზე წყალი წყალბადად აღდგება და არა Na⁺ ნატრიუმად. ანოდის პროდუქტი იონებზე, კონცენტრაციაზე, ელექტროდსა და პირობებზეა დამოკიდებული, ამიტომ ნალღობის ტოლობას წყალხსნარს ავტომატურად ვერ მივაკუთვნებთ.

  • ნალღობისას კონკურენტი წყალი არ არის.
  • ელექტროდის მასალა ინერტული ან რეაქციაში მონაწილე შეიძლება იყოს.
  • პროდუქტების პროგნოზისას პირობები აუცილებელია.

დენიდან პროდუქტის მასამდე

Q=It განსაზღვრავს გატარებულ მუხტს. ელექტრონების მოლებია Q/F, სადაც F≈96500 კულონი/მოლია. თუ ერთი იონის აღდგენას z ელექტრონი სჭირდება, პროდუქტის მოლები Q/(zF) იქნება. ეს თეორიული რაოდენობა 100%-იან დენურ გამოსავალს გულისხმობს.

  • I ამპერებში და t წამებში ჩასვი.
  • z მიიღება ნახევარრეაქციიდან და არა შემთხვევით მოლური მასიდან.

m=MIt/(zF)

ამოხსნილი მაგალითი

Cu²⁺-ის აღდგენისას 9650 კ მუხტი გავიდა. M(Cu)=64 გ/მოლი, F=96500 კ/მოლი. 100%-იანი გამოსავლით რამდენი გ Cu გამოიყოფა?

  1. Cu²⁺+2e⁻→Cu, ამიტომ z=2.
  2. n(e⁻)=9650/96500=0.1 მოლი; n(Cu)=0.05 მოლი.
  3. m=0.05·64=3.2 გ.
3.2 გ სპილენძი

ხშირი შეცდომა

ერთი მოლი ელექტრონი ყოველთვის ერთ მოლ ლითონს არ იძლევა; ელექტრონული ბალანსი საჭიროა.