ისწავლე თამაშით
მათემატიკა

სივრცული ფიგურები და მოცულობა

სივრცულ ფიგურაში ფუძის ფართობი, სრული ზედაპირი და მოცულობა სხვადასხვა რაოდენობებს ზომავს და განსხვავებული ერთეულები აქვს.

პრიზმა, ცილინდრი, პირამიდა და კონუსი

პრიზმისა და ცილინდრის მოცულობა ფუძის ფართობისა და მართობული სიმაღლის ნამრავლია. იმავე ფუძისა და სიმაღლის პირამიდასა და კონუსს მოცულობის მესამედი აქვს.

  • კონუსის მსახველი სიმაღლეს მხოლოდ სპეციალურ გამოთვლაში უკავშირდება და მის ტოლად არ ჩაიწერება.
  • ცილინდრის გვერდითი ზედაპირის გაშლა მართკუთხედს იძლევა.

Vპრიზმა=Bh

Vცილინდრი=πr²h

Vკონუსი=πr²h/3

Sცილინდრი=2πr²+2πrh

მასშტაბი და კვეთა

ყველა ხაზოვანი ზომის k-ჯერ შეცვლისას ზედაპირის ფართობი k²-ჯერ, მოცულობა k³-ჯერ იცვლება. კვეთის ამოცანაში ჯერ განსაზღვრე მიღებული ბრტყელი ფიგურა, შემდეგ გამოიყენე ბრტყელი გეომეტრია.

  • მოცულობის ერთეული კუბურია.
  • მართკუთხა პარალელეპიპედის სივრცული დიაგონალი ორი პითაგორას გამოყენებით მიიღება.

d²=a²+b²+c²

Vსფერო=4πr³/3

Sსფერო=4πr²

ამოხსნილი მაგალითი

მართკუთხა პარალელეპიპედის წიბოებია 3, 4 და 12 სმ. იპოვე სივრცული დიაგონალი.

  1. ფუძის დიაგონალი √(3²+4²)=5 სმ.
  2. სივრცული დიაგონალი √(5²+12²).
  3. √169=13 სმ.
13 სმ

ხშირი შეცდომა

კონუსის ან პირამიდის მოცულობაში დახრილი წიბოს სიმაღლედ გამოყენება არ შეიძლება.