ისწავლე თამაშით
ფიზიკა

არეკვლა, გარდატეხა და ლინზები

გეომეტრიული ოპტიკა სინათლის გავრცელებას სხივებით აღწერს. კუთხეები ზედაპირის მართობიდან იზომება.

საზღვარზე სინათლის გზა

არეკვლის კუთხე დაცემის კუთხეს უდრის. გარდატეხისას მიმართულების ცვლილებას გარემოთა გარდატეხის მაჩვენებლები განსაზღვრავს. ოპტიკურად უფრო მკვრივ გარემოში სხივი მართობს უახლოვდება.

  • მაჩვენებელია n=c/v.
  • სრული შინაგანი არეკვლა შესაძლებელია მხოლოდ დიდი n-დან მცირე n-ში გადასვლისას.

n₁ sinα=n₂ sinβ

შემკრები ლინზის გამოსახულება

პარალელური სხივი ლინზის შემდეგ ფოკუსისკენ მიდის; ოპტიკურ ცენტრზე გამავალი სხივი თხელი ლინზის მოდელში მიმართულებას არ იცვლის. რეალური საგნისა და რეალური გამოსახულებისთვის ქვემოთ მოცემული მანძილები დადებითია.

  • ფოკუსის შიგნით საგანი ვირტუალურ გამოსახულებას იძლევა.
  • რეალური გამოსახულება ეკრანზე მიიღება.

1/f=1/dₒ+1/dᵢ

|M|=dᵢ/dₒ

ამოხსნილი მაგალითი

შემკრები ლინზის f=10 სმ; საგანი 30 სმ-ზეა. რა მანძილზეა რეალური გამოსახულება?

  1. 1/dᵢ=1/10−1/30=2/30.
  2. dᵢ=15 სმ.
  3. |M|=15/30=0.5: გამოსახულება შემცირებული და შებრუნებულია.
15 სმ

ხშირი შეცდომა

გარდატეხის კუთხე ზედაპირთან კი არა, მართობთან იზომება.