როგორ გადააქვს ბიოლოგიურ, გეოლოგიურ და ატმოსფერულ პროცესებს ერთი და იგივე ატომები სხვადასხვა საცავს შორის?
ნახშირბადი, აზოტი და წყალი არ ქრება; ისინი სხვადასხვა ქიმიური ფორმით ცოცხალ ორგანიზმებსა და არაცოცხალ საცავებს შორის მოძრაობს. თითო ციკლს სწრაფი ბიოლოგიური ნაკადები და ნელი გეოლოგიური საცავები აქვს. ადამიანის საქმიანობა კონკრეტულ ნაკადებს აჩქარებს და ბუნებრივ ბალანსს ცვლის ისე, რომ ატომთა საერთო რაოდენობის უცვლელობა ადგილობრივ უსაფრთხოებას არ ნიშნავს.
საკვლევი კითხვა: როგორ გადააქვს ბიოლოგიურ, გეოლოგიურ და ატმოსფერულ პროცესებს ერთი და იგივე ატომები სხვადასხვა საცავს შორის?
ფოტოსინთეზი ატმოსფერულ ან წყალში გახსნილ CO₂-ს ორგანულ ნახშირბადად გარდაქმნის, სუნთქვა და დაშლა კი უკან აბრუნებს. ოკეანე, ნიადაგი და ქანი გაცილებით ნელ საცავებს ქმნის.
მექანიზმი: CO₂ ფიქსირდება ბიომასაში → კვებითი ქსელი ნახშირბადს გადასცემს → სუნთქვა და დაშლა CO₂-ს ათავისუფლებს → ნაწილი ხანგრძლივ საცავში ილექება.
ატმოსფერული N₂ ორგანიზმთა უმეტესობისთვის უშუალოდ მიუწვდომელია. აზოტფიქსატორები მას ამონიუმად გარდაქმნის, ნიტრიფიკატორები ჟანგავს, ხოლო დენიტრიფიკატორები N₂-ს ატმოსფეროში აბრუნებს.
მექანიზმი: ფიქსაცია N₂-ს რეაქტიულ ფორმად აქცევს → ასიმილაცია აზოტს ბიომოლეკულაში რთავს → დაშლა ამონიუმს აბრუნებს → ნიტრიფიკაცია და დენიტრიფიკაცია ფორმებსა და საცავებს ცვლის.
წყალი თვითონაც ციკლირებს და თან გახსნილ საკვებ ელემენტებს გადააქვს. ნალექი, ინფილტრაცია და ჩამონადენი განსაზღვრავს სად დაგროვდება ან დაიკარგება ნიტრატი, ორგანული ნახშირბადი და დამაბინძურებელი.
მექანიზმი: ენერგია აორთქლებასა და ტრანსპირაციას ამოძრავებს → ატმოსფერული წყალი კონდენსირდება და ნალექად ბრუნდება → ნიადაგში შეღწევა და ზედაპირული ჩამონადენი სხვადასხვა გზას ქმნის.
როგორ ცვლის ძლიერი ნალექი ნიადაგიდან ნიტრატის დაკარგვასა და წყლის ციკლის სხვა ნაკადებს?
გამოიყენე ერთნაირი ნიადაგი და დახრილობა, შეცვალე მხოლოდ მცენარეული საფარი და ნალექის ინტენსივობა განმეორებით ცდებში. გაზომე ჩამონადენის მოცულობა, გაჟონილი წყალი, ნიტრატის კონცენტრაცია და ნიადაგში დარჩენილი ტენი.
იტვირთება…
იტვირთება…
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2