ისწავლე თამაშით
IX–XI კლასი · 9.5.1–9.5.5

პოპულაციის ზრდა და ტევადობა

როგორ გარდაქმნის შეზღუდული რესურსი პოტენციურ ექსპონენციურ ზრდას ცვალებად ლოგისტიკურ დინამიკად?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
რიცხოვნობა · ექსპონენციური ზრდა · ლოგისტიკური ზრდა · K · სიმჭიდროვეზე დამოკიდებული ფაქტორი

როგორ გარდაქმნის შეზღუდული რესურსი პოტენციურ ექსპონენციურ ზრდას ცვალებად ლოგისტიკურ დინამიკად?

ენერგიაპოპულაციაგარემოკავშირინივთიერება
რიცხოვნობა · ექსპონენციური ზრდა · ლოგისტიკური ზრდა · K · სიმჭიდროვეზე დამოკიდებული ფაქტორი. კავშირები მიმართულებასა და სისტემურ დამოკიდებულებას აჩვენებს; სივრცე რეალური მასშტაბით არ არის მოცემული.
01

სისტემის მთავარი იდეა

პოპულაციის ზომა დაბადების, სიკვდილის, იმიგრაციისა და ემიგრაციის ბალანსით იცვლება. უხვ რესურსში ერთ სულზე ზრდა შეიძლება მაღალი იყოს და J-ს მსგავსი მრუდი შექმნას, მაგრამ რეალურ გარემოში რესურსი, დაავადება და კონკურენცია სიმჭიდროვესთან ერთად ძლიერდება. გარემოს ტევადობა ფიქსირებული ჭერი კი არა, პირობებზე დამოკიდებული საშუალო შესაძლებლობაა.

საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაქმნის შეზღუდული რესურსი პოტენციურ ექსპონენციურ ზრდას ცვალებად ლოგისტიკურ დინამიკად?

02

რიცხოვნობის ბალანსი

პოპულაციის ცვლილება მხოლოდ დაბადებას არ უდრის. დახურულ პოპულაციაში დაბადება და სიკვდილი საკმარისია, ღია პოპულაციაში კი მოძრაობის ორი ნაკადიც უნდა ჩაითვალოს.

მექანიზმი: საწყის N-ს ემატება დაბადება და იმიგრაცია → აკლდება სიკვდილი და ემიგრაცია → დროის ინტერვალი და ფართობი ყველა შედარებაში ერთნაირია.

03

J და S მრუდები

ექსპონენციური მოდელი მოკლე პერიოდში და უხვ რესურსში გამოსადეგი საბაზისო მოდელია. ლოგისტიკური მოდელი ზრდის შენელებას ასახავს, როდესაც N გარემოს ტევადობას უახლოვდება.

მექანიზმი: დაბალ N-ზე კონკურენცია სუსტია → N-ის ზრდასთან მატების აბსოლუტური რაოდენობა იზრდება → რესურსის შეზღუდვა ერთ სულზე ზრდას ამცირებს → K-ს მახლობლად დაბადება და დანაკარგი საშუალოდ ბალანსდება.

04

რეალური რყევა და დაყოვნება

პოპულაციები K-ზე ზუსტად არ ჩერდება. სეზონურობა, შემთხვევითი ამინდი, ასაკობრივი დაყოვნება და მტაცებელ-მსხვერპლის კავშირი ზედმეტ ზრდასა და რყევას იწვევს.

მექანიზმი: პასუხი მიმდინარე პირობებს დაგვიანებით მიჰყვება → K გარემოს ცვლილებასთან ერთად მოძრაობს → შემთხვევითი მოვლენა სიმჭიდროვისგან დამოუკიდებლად მოქმედებს.

05

მონაცემით შემოწმება

როგორ შეიცვლება პოპულაციის მრუდი გარემოს ტევადობის განახევრებისას სხვადასხვა საწყისი რიცხოვნობიდან?

შეცვალე მხოლოდ K ან საწყისი N, ხოლო ზრდის შინაგანი სიჩქარე და დროითი ნაბიჯი უცვლელი დატოვე. ყოველ ნაბიჯზე ჩაიწერე N, ერთ სულზე ზრდა და K-სგან პროცენტული გადახრა, მათ შორის შესაძლო გადაჭარბება.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2