ისწავლე თამაშით
IX–XI კლასები · 10.5.5–10.5.7

ტრანსკრიფცია და mRNA

როგორ ირჩევს უჯრედი საჭირო გენს და როგორ ქმნის მისი ერთი DNA ჯაჭვიდან მიმართულებიან RNA ასლს?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
პრომოტორი · მატრიცული ჯაჭვი · RNA პოლიმერაზა · 5′→3′

როგორ ირჩევს უჯრედი საჭირო გენს და როგორ ქმნის მისი ერთი DNA ჯაჭვიდან მიმართულებიან RNA ასლს?

ATGCGTACGCTAmRNA → კოდონები → პოლიპეპტიდიპრომოტორი · მატრიცული ჯაჭვი · RNA პოლიმერაზა · 5′→3′
სქემა მკაფიოდ გამოყოფს DNA-ის ჯაჭვის მიმართულებას, RNA-ს შუალედურ პროდუქტსა და შესაძლო პეპტიდს.
01

ინფორმაცია, მიმართულება და მექანიზმი

ტრანსკრიფცია DNA-ის კონკრეტული უბნის RNA ასლად გადაწერაა. ტრანსკრიფციული ფაქტორები და RNA-პოლიმერაზა პრომოტორთან იკრიბება, ფერმენტი ადგილობრივად ხსნის DNA-ს და მატრიცულ ჯაჭვს 3′-დან 5′-მდე კითხულობს, ხოლო RNA-ს 5′-დან 3′-მდე აგებს. დასრულების სიგნალთან კომპლექსი იშლება; მიღებული RNA-ის ბედი მის ტიპსა და ორგანიზმზეა დამოკიდებული.

საკვლევი კითხვა: როგორ ირჩევს უჯრედი საჭირო გენს და როგორ ქმნის მისი ერთი DNA ჯაჭვიდან მიმართულებიან RNA ასლს?

02

სწორი საწყისის შერჩევა

პრომოტორის თანმიმდევრობა და მასზე დამკავშირებელი ცილები RNA-პოლიმერაზას სწორ გენთან და სწორ მიმართულებაში ათავსებს. ყველა გენი ყველა უჯრედში ერთდროულად არ იწერება.

მექანიზმი: მარეგულირებელი ცილები DNA-ს ცნობენ → ინიციაციის კომპლექსი პრომოტორზე იკრიბება → DNA ადგილობრივად იხსნება.

03

კომპლემენტური და არა იდენტური ასლი

RNA მატრიცული DNA-ის კომპლემენტურია და U-ს იყენებს T-ის ნაცვლად. მისი თანმიმდევრობა არამატრიცულ, კოდირებად DNA ჯაჭვს ემთხვევა T/U განსხვავების გარდა.

მექანიზმი: მატრიცის ფუძე აქტიურ ცენტრში იკითხება → კომპლემენტური რიბონუკლეოტიდი ირჩევა → ფოსფოდიესტერული ბმა მზარდ RNA-ს აგრძელებს.

04

RNA რაოდენობა რეგულირებადი შედეგია

ტრანსკრიფციის სიხშირე პრომოტორის ხელმისაწვდომობაზე, აქტივატორებსა და რეპრესორებზეა დამოკიდებული. ერთი გენი სხვადასხვა უჯრედში ან გარემო პირობებში განსხვავებული სიჩქარით იწერება.

მექანიზმი: სიგნალი მარეგულირებელი ცილის აქტივობას ცვლის → DNA-ზე კომპლექსის შეკრება ძლიერდება ან სუსტდება → დროის ერთეულში RNA ტრანსკრიპტების რაოდენობა იცვლება.

05

თანმიმდევრობითი კვლევა

როგორ შეიცვლება კონკრეტული გენის RNA-ის რაოდენობა, თუ მის პრომოტორში პოლიმერაზის დამაკავშირებელ უბანს დავასუსტებთ?

შეცვალე მხოლოდ პრომოტორის დამაკავშირებელი თანმიმდევრობა; გენის კოდირებადი უბანი, უჯრედის ტიპი და გაზომვის დრო უცვლელი დატოვე. გაზომე კონკრეტული RNA-ის რაოდენობა საკონტროლო და შეცვლილ პრომოტორში რამდენიმე თანაბარ დროით წერტილზე.

DNA-დან ცილამდე სრული ლაბორატორია
შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2