როგორ გარდაიქმნება ეუკარიოტული პირველადი RNA სტაბილურ და სწორად დასპლაისებულ მესენჯერად?
ეუკარიოტულ უჯრედში ახლად ტრანსკრიბირებული წინამორბედი mRNA ჯერ დასრულებული ინსტრუქცია არ არის. მის 5′ ბოლოზე ქუდი ემატება, 3′ ბოლო იჭრება და პოლიო-A კუდს იღებს, ხოლო სპლაისოსომა ინტრონებს აშორებს და ეგზონებს აერთიანებს. ალტერნატიული სპლაისინგი ერთი გენიდან სხვადასხვა მომწიფებულ mRNA-ს ქმნის, თუმცა თითო ვარიანტს ზუსტი splice უბნების ამოცნობა სჭირდება.
საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაიქმნება ეუკარიოტული პირველადი RNA სტაბილურ და სწორად დასპლაისებულ მესენჯერად?
5′ ქუდი და 3′ პოლიო-A კუდი RNA-ს დაუცველ ბოლოებს ფერმენტული დაშლისგან ნაწილობრივ იცავს. მათ დამკავშირებელი ცილები ექსპორტსა და რიბოსომის შეკრებასაც მართავს.
მექანიზმი: ტრანსკრიფციის დასაწყისში ქუდი ემატება → 3′ სიგნალთან ტრანსკრიპტი იჭრება → პოლიო-A პოლიმერაზა ადენინების კუდს ქმნის.
სპლაისოსომა 5′ splice უბანს, განშტოების წერტილსა და 3′ splice უბანს ამოიცნობს. ჭრისა და შეერთების შემდეგ ინტრონი ლარიატის ფორმით გამოიყოფა, ეგზონები კი უწყვეტ თანმიმდევრობას ქმნის.
მექანიზმი: splice სიგნალები წყვილდება კომპლექსთან → ორი გადატანის რეაქცია ინტრონს მარყუჟად გამოყოფს → ეგზონების ბოლოები კოვალენტურად ერთდება.
ქსოვილ-სპეციფიკური მარეგულირებელი ცილები განსაზღვრავს რომელი splice უბნები გამოიყენება. შედეგად ერთი გენიდან განსხვავებული დომენების მქონე ცილოვანი იზოფორმები შეიძლება წარმოიქმნას.
მექანიზმი: მარეგულირებელი ცილები RNA უბნებს უკავშირდება → ზოგი ეგზონი ჩართული ან გამოტოვებულია → განსხვავებული კოდონური თანმიმდევრობა განსხვავებულ იზოფორმას ქმნის.
როგორ შეიცვლება მომწიფებული mRNA და ცილა, თუ ერთი ინტრონის 5′ splice უბანი დაირღვევა?
შეცვალე მხოლოდ ერთი splice სიგნალი; პრომოტორი, ეგზონების საწყისი თანმიმდევრობა და უჯრედული პირობები უცვლელი დატოვე. შეადარე წინამორბედი და მომწიფებული RNA-ის ზომა და თანმიმდევრობა, შემდეგ კი ცილის სიგრძე და რაოდენობა.
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2