ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 9.1.1–9.1.3

ქრომოსომის აგებულება

როგორ ეტევა გრძელი DNA ბირთვში და მაინც რჩება საჭირო დროს წაკითხვადი ან უსაფრთხოდ გასანაწილებელი?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
ქრომატინი · ცენტრომერა · დობილი ქრომატიდი · ჰომოლოგი · ლოკუსი

როგორ ეტევა გრძელი DNA ბირთვში და მაინც რჩება საჭირო დროს წაკითხვადი ან უსაფრთხოდ გასანაწილებელი?

საწყისი უჯრედიგანაწილებული გენეტიკური მასალა
მოდელი მცირე რაოდენობის ქრომოსომებს იყენებს, თუმცა ინარჩუნებს ცენტრომერით დათვლის, DNA-ის შემცველობისა და პლოიდობის წესებს.
01

მთავარი კითხვა

ქრომოსომა ერთი გრძელი DNA მოლეკულისა და მასთან დაკავშირებული ცილების ორგანიზებული ერთეულია. DNA ჰისტონებზე ნუკლეოსომებად ეხვევა, უფრო მაღალ დონეზე იკეცება და გაყოფისას ძლიერ კონდენსირდება; S ფაზის შემდეგ ქრომოსომა ცენტრომერით დაკავშირებულ ორ იდენტურ დობილ ქრომატიდს შეიცავს, ჰომოლოგები კი დედისა და მამის შესაბამის ქრომოსომებს წარმოადგენს.

საკვლევი კითხვა: როგორ ეტევა გრძელი DNA ბირთვში და მაინც რჩება საჭირო დროს წაკითხვადი ან უსაფრთხოდ გასანაწილებელი?

02

შეფუთვა და ხელმისაწვდომობა

ჰისტონური და სხვა ცილები DNA-ს შეკუმშავს, მაგრამ შეფუთვა დინამიკურია. ქიმიური ნიშნები და ქრომატინის გადამწყობი კომპლექსები განსაზღვრავს, რომელ უბნებს მიუწვდება ტრანსკრიფციის აპარატი.

მექანიზმი: DNA ნუკლეოსომაზე ეხვევა → ნუკლეოსომები ფუნქციურ უბნებად იკეცება → მარეგულირებელი ცვლილება უბანს ხსნის ან კეტავს.

03

ქრომოსომა და DNA-ის რაოდენობა

ქრომოსომათა რიცხვს ცენტრომერების რაოდენობით ითვლიან. S ფაზის შემდეგ DNA ორმაგდება, მაგრამ დობილი ქრომატიდები ერთ ცენტრომერს იზიარებს და ქრომოსომათა რიცხვი განცალკევებამდე უცვლელია.

მექანიზმი: ერთი ქრომოსომა ერთ DNA მოლეკულას შეიცავს G1-ში → რეპლიკაცია ორ დობილ ქრომატიდს ქმნის → ანაფაზაში ცენტრომერები იყოფა და თითო ქრომატიდი ქრომოსომა ხდება.

04

ჰომოლოგი არ ნიშნავს იდენტურს

ჰომოლოგებს ერთნაირი გენების რიგი აქვს და მეიოზში ერთმანეთს წყვილდება, მაგრამ მათი ალელები და DNA-ის ზუსტი თანმიმდევრობა შეიძლება განსხვავდებოდეს. დობილი ქრომატიდები კი რეპლიკაციის შედეგად თითქმის იდენტურია.

მექანიზმი: ერთი ჰომოლოგი თითო მშობლისგან მოდის → ლოკუსები შესაბამის პოზიციებზეა → დობილები ერთი საწყისი DNA-ის ასლებია.

05

როგორ ვიკვლევთ

როგორ იცვლება DNA-ის რაოდენობა და ქრომოსომათა დათვლადი რიცხვი G1-დან ანაფაზამდე?

მოდელში შეცვალე მხოლოდ ციკლის ფაზა; საწყისი დიპლოიდური რიცხვი და დასათვლელი უჯრედის საზღვარი უცვლელი დატოვე. თითო ფაზაში ცალ-ცალკე დათვალე ცენტრომერები, DNA მოლეკულები და დობილი წყვილები და შედეგები შეადარე.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2