ისწავლე თამაშით
VII კლასი · 7.4.1–7.4.4

ორგანიზმიდან ეკოსისტემამდე

როგორ ცვლის კვლევის მასშტაბი ეკოლოგიურ კითხვას, მონაცემსა და დასკვნას ორგანიზმიდან ბიოსფერომდე?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
ორგანიზმი · პოპულაცია · საზოგადოება · ეკოსისტემა

როგორ ცვლის კვლევის მასშტაბი ეკოლოგიურ კითხვას, მონაცემსა და დასკვნას ორგანიზმიდან ბიოსფერომდე?

ენერგიაპოპულაციაგარემოკავშირინივთიერება
ორგანიზმი · პოპულაცია · საზოგადოება · ეკოსისტემა. კავშირები მიმართულებასა და სისტემურ დამოკიდებულებას აჩვენებს; სივრცე რეალური მასშტაბით არ არის მოცემული.
01

სისტემის მთავარი იდეა

ეკოლოგიური დონეები ერთმანეთში ჩადგმული სისტემებია: ინდივიდის პასუხი პოპულაციის რიცხოვნობაზე, სახეობათა ურთიერთქმედება საზოგადოების აგებულებაზე, ხოლო არაცოცხალი გარემო მთელი ეკოსისტემის მუშაობაზე აისახება. სწორი დონის არჩევა განსაზღვრავს რას ვითვლით, რას ვადარებთ და რამდენად ფართოდ შეიძლება დასკვნის განზოგადება.

საკვლევი კითხვა: როგორ ცვლის კვლევის მასშტაბი ეკოლოგიურ კითხვას, მონაცემსა და დასკვნას ორგანიზმიდან ბიოსფერომდე?

02

ჩადგმული დონეები

უფრო მაღალი დონე ქვედა დონეებს მოიცავს, მაგრამ მათ უბრალო ჯამს არ უდრის. სახეობებს შორის კავშირები და გარემოს უკუკავშირი ახალ სისტემურ თვისებებს, მაგალითად მდგრადობას ან პროდუქტიულობას, წარმოქმნის.

მექანიზმი: ინდივიდის შედეგი პოპულაციის მაჩვენებლად გროვდება → პოპულაციათა კავშირი საზოგადოების სტრუქტურას ქმნის → აბიოტური ნაკადები საზოგადოებას ეკოსისტემად აერთიანებს.

03

დონის შესაბამისი გაზომვა

ორგანიზმისთვის შეიძლება სხეულის ტემპერატურა გაიზომოს, პოპულაციისთვის სიმჭიდროვე, საზოგადოებისთვის სახეობრივი შემადგენლობა, ხოლო ეკოსისტემისთვის პროდუქტიულობა ან ელემენტის ნაკადი. ერთმანეთის ჩანაცვლება დასკვნას ასუსტებს.

მექანიზმი: კითხვა განსაზღვრავს სამიზნე დონეს → დონე განსაზღვრავს შერჩევის ერთეულსა და სივრცეს → განმეორება და მასშტაბი დასკვნის სანდოობას ქმნის.

04

მასშტაბებს შორის კავშირი

ადგილობრივი მოვლენა გლობალურ პროცესს შეიძლება დაუკავშირდეს და პირიქით. კლიმატი ინდივიდის ფენოლოგიას ცვლის, მილიონობით ინდივიდის ნახშირბადის ცვლა კი ატმოსფერულ ნაკადში ერთიანდება.

მექანიზმი: ზედა დონის პირობები ქვედა დონეს ზღუდავს → ქვედა დონის მრავალი მოვლენა საერთო ნაკადად გროვდება → დროითი დაყოვნება მიზეზსა და შედეგს აშორებს.

05

მონაცემით შემოწმება

რომელ ეკოლოგიურ დონეზე უნდა გამოიკვლიო სკოლის ეზოში დამამტვერიანებელთა შემცირების მიზეზი და შედეგი?

ერთსა და იმავე ფართობებზე აღრიცხე ინდივიდები, მცენარეთა სახეობები და ყვავილების რაოდენობა თანაბარი დროით. შეადარე პოპულაციის სიმჭიდროვე, საზოგადოების მრავალფეროვნება და ყვავილობის რესურსი ადგილებსა და კვირებს შორის.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2