ისწავლე თამაშით
VII კლასი · 7.4.8–7.4.9

კვებითი ჯაჭვები და ქსელები

რატომ არის ეკოსისტემა კვებითი ქსელი და არა რამდენიმე დამოუკიდებელი ჯაჭვი?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
პროდუცენტი · მომხმარებელი · დამშლელი · ისრის მიმართულება

რატომ არის ეკოსისტემა კვებითი ქსელი და არა რამდენიმე დამოუკიდებელი ჯაჭვი?

ენერგიაპოპულაციაგარემოკავშირინივთიერება
პროდუცენტი · მომხმარებელი · დამშლელი · ისრის მიმართულება. კავშირები მიმართულებასა და სისტემურ დამოკიდებულებას აჩვენებს; სივრცე რეალური მასშტაბით არ არის მოცემული.
01

სისტემის მთავარი იდეა

კვებითი ისარი აჩვენებს ენერგიისა და ნივთიერების მოძრაობას საკვები ობიექტიდან მომხმარებლისკენ. რეალურ საზოგადოებაში სახეობების უმეტესობას რამდენიმე საკვები წყარო და რამდენიმე მომხმარებელი ჰყავს, ამიტომ კავშირები ქსელს ქმნის.

საკვლევი კითხვა: რატომ არის ეკოსისტემა კვებითი ქსელი და არა რამდენიმე დამოუკიდებელი ჯაჭვი?

02

ისრის მნიშვნელობა

კვებით სქემაში ისარი მიუთითებს, საიდან სად გადადის საკვებში შენახული ნივთიერება და ენერგია. ამიტომ ისარი საკვები ორგანიზმიდან მომხმარებლისკენაა მიმართული.

მექანიზმი: მცენარე → ბალახისმჭამელი → მსხვერპლი → მტაცებელი → მკვდარი მასალა → დამშლელი.

03

ქსელი და მდგრადობა

ალტერნატიული საკვები კავშირები სახეობას ერთი რესურსის შემცირებისას სხვა წყაროზე გადასვლის საშუალებას აძლევს. თუმცა ძლიერ დაკავშირებული ცენტრალური სახეობის დაკარგვამ ფართო ეფექტიც შეიძლება გამოიწვიოს.

მექანიზმი: ერთი სახეობა რამდენიმე ჯაჭვში მონაწილეობს → პირდაპირი ცვლილება ირიბ კავშირებსაც ეხება → კავშირების რაოდენობა ყოველთვის ავტომატურად არ ნიშნავს მდგრადობას.

04

ენერგია მიედინება, ნივთიერება ბრუნდება

ყოველ ტროფიკულ დონეზე ენერგიის ნაწილი სუნთქვისა და სითბოს სახით იფანტება. ატომები კი დამშლელებისა და ბიოგეოქიმიური პროცესების საშუალებით კვლავ ხელმისაწვდომი ხდება.

მექანიზმი: პროდუცენტი ენერგიას სისტემაში შეიყვანს → მომხმარებელი ენერგიის ნაწილს ბიომასაში ინახავს → დამშლელი ნივთიერებას აბრუნებს, მაგრამ ენერგიას არ „გადაამუშავებს“.

05

მონაცემით შემოწმება

რომელი სახეობის მოცილება გამოიწვევს ქსელში ყველაზე მეტ ირიბ ცვლილებას?

თითო სცენარში ამოიღე მხოლოდ ერთი სახეობა. დათვალე რომელი მომხმარებელი კარგავს საკვებს და რომელი რესურსი თავისუფლდება მოხმარებისგან.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2