ისწავლე თამაშით
IX–X კლასი · 9.3.3–9.3.4

საგვარეულო სქემები

როგორ გამოვიტანოთ საგვარეულო სქემიდან მემკვიდრეობის ტიპისა და შესაძლო გენოტიპების დასაბუთებული დასკვნა?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
თაობა · ფენოტიპი · შესაძლო გენოტიპი · მემკვიდრეობის მოდელი · გაურკვევლობა

როგორ გამოვიტანოთ საგვარეულო სქემიდან მემკვიდრეობის ტიპისა და შესაძლო გენოტიპების დასაბუთებული დასკვნა?

?მტკიცებულება → შესაძლო მოდელები → დასაბუთებული დასკვნა + გაურკვევლობა
გენეტიკური ანალიზი არ არის მხოლოდ სიმბოლოების გადაწერა: საჭიროა გადაცემის წესის, მოლეკულური შედეგის, დაკვირვებული მონაცემისა და დასკვნის საზღვრის ერთმანეთთან დაკავშირება.
01

მთავარი კითხვა და ბიოლოგიური საზღვარი

საგვარეულო არის რამდენიმე თაობაში ფენოტიპისა და ნათესაობის სტანდარტული ჩანაწერი. მისი ანალიზი იწყება არა ვარაუდით, არამედ გადაცემის შეზღუდვების შემოწმებით: ჩნდება თუ არა ნიშანი ყოველ თაობაში, ჰყავთ თუ არა ჯანმრთელ მშობლებს დაზიანებული შვილი, თანაბრად გვხვდება თუ არა სქესებში და არსებობს თუ არა მამიდან ვაჟზე გადაცემა. თითო გენოტიპს სარწმუნოება ოჯახური კავშირების მთლიან ქსელში უნდა ჰქონდეს.

საკვლევი კითხვა: როგორ გამოვიტანოთ საგვარეულო სქემიდან მემკვიდრეობის ტიპისა და შესაძლო გენოტიპების დასაბუთებული დასკვნა?

02

დომინანტური თუ რეცესიული

აუტოსომურ დომინანტურ ნიშანს ხშირად ყოველ თაობაში ვხედავთ და დაზიანებულ ინდივიდს, იშვიათი ახალი მუტაციის გარდა, დაზიანებული მშობელი ჰყავს. აუტოსომური რეცესიული ნიშანი ჯანმრთელი მატარებელი მშობლების შვილში შეიძლება გამოჩნდეს.

მექანიზმი: თითო ოჯახური სამეული მოწმდება → ჯანმრთელი მშობლების დაზიანებული შვილი დომინანტურ მოდელს ეწინააღმდეგება → თაობის გამოტოვება რეცესიულ მოდელს შეესაბამება.

03

სქესთან შეჭიდულობის ნიშნები

X-შეჭიდულ მოდელში მამიდან ვაჟზე გადაცემა არ ხდება. X-შეჭიდული რეცესიული ნიშანი ხშირად XY პირებში მეტია, ხოლო დაზიანებული მამა თავის X-ს ყველა ქალიშვილს გადასცემს.

მექანიზმი: სქესთა სიხშირეები შედარდება → მამიდან ვაჟზე გადაცემა მოწმდება → დაზიანებული მამების ქალიშვილები ცალკე ფასდება.

04

დასკვნის საზღვრები

მცირე საგვარეულოში ერთზე მეტი მოდელი შეიძლება შეესაბამებოდეს მონაცემებს. ასეთ დროს გენოტიპი არ უნდა გამოცხადდეს ზუსტად დადგენილად; საჭიროა შესაძლო ვარიანტების და დამატებითი მონაცემის მითითება.

მექანიზმი: თითო ჰიპოთეზა ყველა კავშირზე ტესტდება → წინააღმდეგობის არმქონე მოდელები რჩება → დამატებითი ნათესავი ან გენეტიკური ტესტი გაურკვევლობას ამცირებს.

05

როგორ ვამოწმებთ დასკვნას

რომელი მემკვიდრეობის მოდელი ხსნის მოცემულ სამთაობიან საგვარეულოს ყველა კავშირს ყველაზე ნაკლები დაუდასტურებელი ვარაუდით?

ყოველ ცდაში შეცვალე მხოლოდ მემკვიდრეობის ჰიპოთეზა; საგვარეულოს პირები, კავშირები და ფენოტიპები უცვლელი მონაცემებია. თითო მოდელისთვის მონიშნე მხარდამჭერი კავშირები, წინააღმდეგობები და ის ინდივიდები, რომელთა გენოტიპიც ერთმნიშვნელოვნად დგინდება.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2