ისწავლე თამაშით
IX • XI კლასები

გენეტიკა

გამოიკვლიე, როგორ გადაეცემა ალელები მშობლებიდან შთამომავლობას და რატომ აღწერს ალბათობა მრავალ შესაძლო შედეგს, არა ერთი ინდივიდის გარანტირებულ მომავალს.

გახსენი მემკვიდრეობის ლაბორატორია
ძირითადი ენა

ოთხი ცნება, რომელიც არ უნდა აგვერიოს

გენი

DNA-ის მონაკვეთი, რომელიც ფუნქციური პროდუქტის შექმნის ინფორმაციას შეიცავს.

ალელი

ერთი და იმავე გენის განსხვავებული ვარიანტი.

გენოტიპი

ინდივიდის ალელების კონკრეტული კომბინაცია.

ფენოტიპი

დაკვირვებადი ნიშანი, რომელზეც გენოტიპიც და გარემოც მოქმედებს.

გენეტიკა / XI კლასი

მემკვიდრეობის ლაბორატორია

ორი მშობელი. ალელების ახალი კომბინაცია. თითოეული შთამომავალი დამოუკიდებელი შედეგია.

ცოცხალი მოდელი
მემკვიდრეობის მოდელი
იისფერი
იისფერი
ქრომოსომული სქემაალელის გზა
ქრომოსომული მოდელი იტვირთება
  1. 1მშობლები
  2. 2გამეტები
  3. 3განაყოფიერება
  4. 4შთამომავალი
შთამომავლობა
მშობლები

პირველი მშობლის წვლილი

შერჩეული ლოკუსის ორი ალელი განსხვავებულია. თითოეული მათგანი გამეტას 50% ალბათობით გადაეცემა; დომინირება ამ ალბათობას არ ცვლის.

ბაღის ბარდა · Pisum sativum

შთამომავლობის კოლექცია

პირველი შთამომავლის მოლოდინში

ამ ერთგენიან მოდელში Pp ბარდას იისფერი ყვავილი აქვს, როგორც PP-ს. რეცესიული p ალელი არ ქრება: ის გამეტების ნახევარს გადაეცემა.

ცდის კოდი: 20260826

ცდა ჯერ არ დაწყებულა.

ინფორმაციის გზა

DNA-დან ნიშნამდე

1

DNA

ინფორმაციის მატარებელი მოლეკულა

2

გენი

ინფორმაციის კონკრეტული მონაკვეთი

3

ცილა ან RNA

გენის ფუნქციური პროდუქტი

4

ნიშანი

გენებისა და გარემოს ერთობლივი შედეგი

მნიშვნელოვანი განსხვავება

ალბათობა წინასწარმეტყველება არ არის

თუ თეთრი ყვავილის ალბათობა 25%-ია, ეს არ ნიშნავს, რომ ყოველი მეოთხე შთამომავალი აუცილებლად თეთრი იქნება. პროცენტი აღწერს შედეგების გრძელვადიან განაწილებას მრავალ დამოუკიდებელ შემთხვევაში.

მოდელის საზღვარი

ყველა ნიშანი ერთ გენზე არ არის დამოკიდებული

პუნეტის ბადე კარგად აღწერს მარტივ ერთგენიან მოდელს. რეალურ ორგანიზმებში ბევრ ნიშანზე ერთდროულად მრავალი გენი და გარემო მოქმედებს.

სრული სასწავლო რუკა

გენეტიკა: თემები და ქვეთემები

მემკვიდრეობის წესები, ალბათობა, ვარიაცია, მუტაცია და პოპულაციური გენეტიკა.

ნაპოვნია 11 თემა

01
XI კლასი

გენი, ალელი, გენოტიპი და ფენოტიპი

მემკვიდრეობის ძირითადი ცნებების მკაფიო გამიჯვნა.

გენი და ალელი • გენოტიპი • ფენოტიპი
02
XI კლასი

მენდელისეული მემკვიდრეობა

ნიშნების გადაცემის ალბათობრივი კანონზომიერებები.

დომინანტური და რეცესიული ალელები • ალელების დაცალკევების კანონი • დამოუკიდებელი განაწილება
03
XI კლასი

მონოჰიბრიდული შეჯვარება

ერთი გენის ორი ალელის მემკვიდრეობის მოდელირება.

პუნეტის ბადე • გენოტიპური შეფარდება • ფენოტიპური შეფარდება
04
XI კლასი

დიჰიბრიდული და საანალიზო შეჯვარება

ორი გენის ერთდროული მემკვიდრეობა და უცნობი გენოტიპის შემოწმება.

დიჰიბრიდული შეჯვარება • საანალიზო შეჯვარება
05
XI კლასი

არასრული დომინირება და კოდომინირება

ჰეტეროზიგოტის ფენოტიპის ორი განსხვავებული მოდელი.

არასრული დომინირება • კოდომინირება
06
XI კლასი

მრავლობითი ალელები და ABO სისტემა

პოპულაციაში ორზე მეტი ალელი და ადამიანის სისხლის ჯგუფების მაგალითი.

მრავლობითი ალელები • ABO სისხლის ჯგუფები • სისხლის ჯგუფის შეთავსებადობის საფუძველი
07
XI კლასი

სქესთან შეჭიდული მემკვიდრეობა

X ქრომოსომაზე მდებარე გენების გადაცემის თავისებურებები.

სასქესო ქრომოსომები • X-თან შეჭიდული ნიშანი • საგვარეულოში გადაცემის ნიმუში
08
XI კლასი

საგვარეულო სქემები

ოჯახში ნიშნის გადაცემის მოდელის ამოცნობა.

საგვარეულოს სიმბოლოები • მემკვიდრეობის ტიპის ანალიზი
09
XI კლასი

ალბათობა გენეტიკაში

დამოუკიდებელი მოვლენებისა და მოსალოდნელი განაწილების გამოყენება.

გამრავლების წესი • შეკრების წესი • მოსალოდნელი და დაკვირვებული შედეგი
10
XI კლასი

მუტაციები და გენეტიკური ცვალებადობა

ახალი ალელების წარმოშობა და ვარიაციის წყაროები.

გენური მუტაცია • ქრომოსომული ცვლილება • ცვალებადობის წყაროები
11
IX • XI კლასი

პოპულაციური გენეტიკა და ჰარდი-ვაინბერგი

ალელთა სიხშირეები და ევოლუციური ცვლილების საწყისი მოდელი.

ალელის სიხშირე • ჰარდი-ვაინბერგის წონასწორობა • წონასწორობის დამრღვევი ძალები