ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 8.3.2–8.3.4

გული და სისხლის მიმოქცევა

როგორ ინარჩუნებს ოთხკამერიანი გული ერთმიმართულებიან ნაკადს ფილტვისა და სხეულის განსხვავებული წნევის წრეებში?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
ოთხი კამერა · სარქველი · წნევა · დიდი და მცირე წრე

როგორ ინარჩუნებს ოთხკამერიანი გული ერთმიმართულებიან ნაკადს ფილტვისა და სხეულის განსხვავებული წნევის წრეებში?

RALARVLVფილტვის წრესხეულის წრე
გულის მარჯვენა და მარცხენა მხარეები სისხლს ფილტვისა და სხეულის წრეებში თანმიმდევრულად ატარებს; სარქველები უკუნაკადს ზღუდავს.
01

სისტემის მთავარი ამოცანა

სისხლის მიმოქცევა ორმაგი სისტემაა: მარჯვენა გული დაბალი წნევით სისხლს ფილტვში აგზავნის, მარცხენა გული კი ჟანგბადით გამდიდრებულ სისხლს მაღალი წნევით მთელ სხეულში. სარქველები წნევის სხვაობაზე იხსნება და იხურება, გულის საკუთარი გამტარი სისტემა შეკუმშვათა თანმიმდევრობას მართავს, არტერიები წნევას იტანს, კაპილარები გაცვლას ასრულებს, ვენები კი სისხლს გულში აბრუნებს.

საკვლევი კითხვა: როგორ ინარჩუნებს ოთხკამერიანი გული ერთმიმართულებიან ნაკადს ფილტვისა და სხეულის განსხვავებული წნევის წრეებში?

02

გულის ციკლი და სარქველები

დიასტოლისას კამერები ივსება, წინაგულთა შეკუმშვა ავსებას ასრულებს, პარკუჭთა სისტოლა კი სისხლს არტერიებში გამოდევნის. სარქველი აქტიურად არ ქაჩავს; იგი წნევის გრადიენტზე პასიურად მოძრაობს.

მექანიზმი: წინაგულ-პარკუჭოვანი სარქველი ავსებისას ღიაა → პარკუჭის წნევის ზრდა მას ხურავს → არტერიულ წნევაზე გადაჭარბებისას ნახევარმთვარის სარქველი იხსნება.

03

ორი წრე, ორი წნევა

ფილტვის კაპილარებს დაბალი წნევა იცავს, სისტემურ წრეს კი ორგანოებამდე ნაკადის მისატანად მაღალი წნევა სჭირდება. ამიტომ მარცხენა პარკუჭის კედელი მარჯვენაზე სქელია.

მექანიზმი: მარჯვენა პარკუჭი მოკლე ფილტვის წრეს ემსახურება → აირთა ცვლის შემდეგ სისხლი მარცხენა გულში ბრუნდება → მარცხენა პარკუჭი გრძელ სისტემურ წრეს ამარაგებს.

04

ძარღვის აგებულება ფუნქციას ერგება

არტერიას სქელი ელასტიკურ-კუნთოვანი კედელი აქვს, ვენას ფართო სანათური და ხშირად სარქველი, კაპილარს კი მხოლოდ თხელი ენდოთელური ფენა. ეს განსხვავებები წნევას, დაბრუნებასა და გაცვლას ემსახურება.

მექანიზმი: არტერია პულსურ ენერგიას ინახავს → არტერიოლა წინააღმდეგობას ცვლის → კაპილარი დიფუზიის მანძილს ამცირებს → ვენა მოცულობის რეზერვუარად მუშაობს.

05

როგორ ვიკვლევთ ამ სისტემას

როგორ იცვლება პულსი პოზის სწრაფი ცვლილების შემდეგ და რა კომპენსაცია აბრუნებს არტერიულ წნევას?

შეცვალე მხოლოდ სხეულის პოზა; დასვენების დრო, გაზომვის ადგილი, მოძრაობის სიჩქარე და გარემო პირობები გააკონტროლე. გაზომე პულსი დაწოლილ მდგომარეობაში, წამოდგომისთანავე და თანაბარ ინტერვალებში ორი წუთის განმავლობაში.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2