ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 8.4.1–8.4.6

თირკმელი, ნეფრონი და წყლის ბალანსი

როგორ გარდაქმნის ნეფრონი დიდი მოცულობის არასპეციფიკურ ფილტრატს მცირე მოცულობის რეგულირებულ შარდად?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
ფილტრაცია · რეაბსორბცია · სეკრეცია · ADH · შარდი

როგორ გარდაქმნის ნეფრონი დიდი მოცულობის არასპეციფიკურ ფილტრატს მცირე მოცულობის რეგულირებულ შარდად?

ნეფრონი
თირკმელი სისხლს პირდაპირ „არ წმენდს“ ერთ ნაბიჯში: გორგალში ხდება ფილტრაცია, მილაკებში კი შერჩევითი რეაბსორბცია და სეკრეცია.
01

სისტემის მთავარი ამოცანა

თირკმელი სისხლის შემადგენლობას არეგულირებს და არა უბრალოდ „ნარჩენს ფილტრავს“. გორგალში წნევა წყალსა და მცირე ხსნად ნივთიერებებს კაფსულაში ატარებს, მაგრამ უჯრედებსა და დიდ ცილებს სისხლში ტოვებს. მილაკები საჭირო გლუკოზას, იონებსა და წყალს შერჩევითად აბრუნებს, ზოგ ნივთიერებას სეკრეციით ამატებს, ჰენლეს მარყუჟი და შემკრები მილი კი ADH-ის კონტროლით წყლის კონცენტრაციას არეგულირებს.

საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაქმნის ნეფრონი დიდი მოცულობის არასპეციფიკურ ფილტრატს მცირე მოცულობის რეგულირებულ შარდად?

02

ზომითა და მუხტით შერჩევითი ფილტრაცია

გორგლოვანი წნევა ფილტრაციას ამოძრავებს, ხოლო ენდოთელიუმი, ბაზალური მემბრანა და პოდოციტის ნაპრალები ზომისა და მუხტის ბარიერს ქმნის. ამიტომ წყალი და იონები გადის, ერითროციტები და ალბუმინის უმეტესობა არა.

მექანიზმი: სისხლის ჰიდროსტატიკური წნევა ფილტრატს წარმოქმნის → დიდი ნაწილაკები ბარიერს ვერ გადალახავს → ეფერენტული სისხლი დარჩენილ ცილებსა და უჯრედებს მიაქვს.

03

სასარგებლო ნივთიერებების დაბრუნება

ფილტრაცია გლუკოზასაც ატარებს, ამიტომ მისი დაკარგვის თავიდან ასაცილებლად ნატრიუმთან კოტრანსპორტი და სხვა გადამტანები მილაკის უჯრედში, შემდეგ სისხლში აბრუნებს. გადამტანებს მაქსიმალური ტევადობა აქვს.

მექანიზმი: Na⁺ გრადიენტი აპიკურ კოტრანსპორტს ამოძრავებს → გლუკოზა ბაზოლატერალურად სისხლში გადადის → წყალი და იონები ოსმოსითა და გადამტანებით მიჰყვება.

04

ცვალებადი წყლის დაბრუნება

ჰენლეს მარყუჟი ტვინოვან შრეში გრადიენტს ქმნის. წყლის დეფიციტისას ADH შემკრებ მილში აკვაპორინებს ზრდის და წყალი სისხლში ბრუნდება; ჭარბი წყლისას ADH მცირდება და განზავებული შარდი გამოიყოფა.

მექანიზმი: ოსმორეცეპტორი პლაზმის კონცენტრაციას აღიქვამს → ADH-ის გამოყოფა იცვლება → შემკრები მილის წყლის გამტარობა და შარდის მოცულობა იცვლება.

05

როგორ ვიკვლევთ ამ სისტემას

როგორ შეიცვლება შარდის მოცულობა და კონცენტრაცია სხვადასხვა წყლის მიღების შემდეგ უსაფრთხო დაკვირვებით?

შეცვალე მხოლოდ მიღებული წყლის მოცულობა უსაფრთხო ყოველდღიურ ფარგლებში; დრო, საკვები, მარილიანი სასმელი და დატვირთვა გააკონტროლე. დროის თანაბარ ინტერვალებში ჩაიწერე შარდის მოცულობა და ფერის ფარდობითი მაჩვენებელი პირადი მონაცემების გაზიარების გარეშე.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2