როგორ ვადგენთ, რომელი გარემო ფაქტორი ზღუდავს მოცემულ მომენტში ფოტოსინთეზის სიჩქარეს?
ფოტოსინთეზის წმინდა სიჩქარე სინათლის ინტენსივობისა და სპექტრის, CO₂-ის კონცენტრაციის, ტემპერატურის, წყლის მდგომარეობისა და ფოთლის რესურსების ერთობლივ შედეგს წარმოადგენს. შემზღუდველი ფაქტორი ისაა, რომლის მცირე გაუმჯობესებაც მოცემულ პირობებში სიჩქარეს ზრდის; სხვა ფაქტორების შეცვლისას შეზღუდვაც იცვლება.
საკვლევი კითხვა: როგორ ვადგენთ, რომელი გარემო ფაქტორი ზღუდავს მოცემულ მომენტში ფოტოსინთეზის სიჩქარეს?
პროცესი იმ აუცილებელი რესურსით ან შესაძლებლობით იზღუდება, რომელიც მოთხოვნასთან შედარებით ყველაზე ნაკლებია. გაჯერებული ფაქტორის კიდევ გაზრდა შედეგს აღარ ცვლის, სანამ სხვა შეზღუდვა არ მოიხსნება.
მექანიზმი: ფაქტორი დაბალ დონეზე ნაკადს ზღუდავს → მისი მატება სიჩქარეს ზრდის → პლატოზე სხვა ფაქტორი ხდება შემზღუდველი.
სინათლის მრუდზე კომპენსაციის წერტილში ფოტოსინთეზი სუნთქვას უტოლდება, გაჯერებაზე კი დამატებითი სინათლე აღარ ზრდის წმინდა მიღებას. ტემპერატურის მრუდი ჩვეულებრივ ოპტიმუმის შემდეგ კლებას აჩვენებს.
მექანიზმი: ღერძები და ერთეულები განისაზღვრება → დაბალი უბნის დახრილობა მგრძნობელობას აჩვენებს → პლატო ან კლება ახალ შეზღუდვაზე მიუთითებს.
ერთ ფაქტორზე დასკვნისთვის დანარჩენი პირობები უნდა გაკონტროლდეს, განმეორებები ჩატარდეს და სიჩქარე ფოთლის ფართობზე ან ქლოროფილზე ნორმალიზდეს. ბუშტების დათვლა მხოლოდ უხეში ინდიკატორია.
მექანიზმი: ერთი დამოუკიდებელი ცვლადი იცვლება → ტემპერატურა და სხვა რესურსები კონტროლდება → გაზის ან CO₂-ის რაოდენობა დროის მიხედვით იზომება.
რა არის შემზღუდველი ფაქტორი მცენარისთვის დაბალ და მაღალ სინათლეზე CO₂-ის ორი დონის პირობებში?
გამოიყენე სინათლის ინტენსივობის სერია CO₂-ის ორ ფიქსირებულ დონეზე; ტემპერატურა, წყალი, ფოთლის ფართობი და დრო უცვლელი დატოვე. გაზომე CO₂-ის წმინდა მიღება თითო ინტენსივობაზე, გამოთვალე საშუალო და გამოსახე ორი საპასუხო მრუდი ერთ ღერძებზე.
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2