როგორ ასრულებს მცირე პროკარიოტული უჯრედი სიცოცხლის ყველა ძირითად ფუნქციას მემბრანული ორგანელების გარეშე?
ბაქტერია მარტივი ჩანთა არ არის. პლაზმური მემბრანა ენერგეტიკულ და სატრანსპორტო პროცესებს მართავს, ნუკლეოიდში ქრომოსომული DNA მდებარეობს, რიბოსომები ცილებს ქმნის, კედელი ფორმასა და ოსმოსურ დაცვას უზრუნველყოფს, დამატებითი სტრუქტურები კი მიმაგრებას, მოძრაობასა და გენთა გაცვლას აძლიერებს.
საკვლევი კითხვა: როგორ ასრულებს მცირე პროკარიოტული უჯრედი სიცოცხლის ყველა ძირითად ფუნქციას მემბრანული ორგანელების გარეშე?
ბაქტერიას ბირთვი და მიტოქონდრია არ აქვს, მაგრამ აუცილებელი ფუნქციები სხვა სივრცულ სისტემებზე ნაწილდება. DNA ნუკლეოიდშია, ტრანსლაცია ციტოპლაზმაში მიმდინარეობს, ენერგეტიკული ჯაჭვები კი პლაზმურ მემბრანაშია ჩაშენებული.
მექანიზმი: DNA რეპლიკაცია და ტრანსკრიფცია ნუკლეოიდთან მიმდინარეობს → რიბოსომები mRNA-ს ცილად თარგმნის → მემბრანული გრადიენტი ATP-ის წარმოქმნას ამოძრავებს.
კოკი, ბაცილა და სპირალური ფორმები კედლის ზრდისა და ციტოჩონჩხის ორგანიზაციის შედეგია. გარსის ფენები სახეობებს შორის განსხვავდება და გარემოსთან, იმუნურ სისტემასა და ანტიბიოტიკთან ურთიერთქმედებაზე მოქმედებს.
მექანიზმი: კედლის ახალი მასალა განსაზღვრულ უბნებში ემატება → უჯრედის ფორმის ცილები ზრდის მიმართულებას მართავს → კაფსულა ან გარე მემბრანა დამატებით თვისებებს ქმნის.
ბაქტერიები ენერგიას სინათლიდან ან ქიმიური ნივთიერებების დაჟანგვიდან იღებს, ნახშირბადს CO₂-დან ან ორგანული მოლეკულებიდან აგროვებს და ჟანგბადს იყენებს, იტანს ან ვერ იტანს. ეს კომბინაციები ეკოლოგიურ ნიშას განსაზღვრავს.
მექანიზმი: ელექტრონთა დონორი და მიმღები რეაქციის გზას განსაზღვრავს → ნახშირბადის წყარო ბიომასის სინთეზში შედის → ფერმენტული სისტემა გარემოს პირობებს შეესაბამება.
როგორ შეიძლება მიკროსკოპული ფორმისა და შეღებვის მონაცემით უცნობი ბაქტერიული ნიმუშების შედარება?
ყველა ნიმუშისთვის გამოიყენე ერთნაირი ფიქსაცია, საღებავის დრო, გადიდება და განათება; შეცვალე მხოლოდ საკვლევი კულტურა. დათვალე თითოეული ფორმისა და ფერის მქონე უჯრედები რამდენიმე ხედვის ველში და ჩაწერე განლაგება წყვილად, ჯაჭვად ან ჯგუფად.
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2