როგორ ქმნის მცენარეული უჯრედების სპეციალიზაცია ერთიან ქსოვილურ სისტემას?
წინაპირობები: მცენარის აგებულება
მცენარეული უჯრედი ცხოველური უჯრედისგან მხოლოდ კედლით არ განსხვავდება. დიდი ცენტრალური ვაკუოლა ტურგორს ინარჩუნებს, პლასტიდები ნივთიერებებს გარდაქმნის ან ინახავს, კედლის შედგენილობა კი უჯრედის მექანიკურ თვისებებს განსაზღვრავს. განსხვავებულად სპეციალიზებული უჯრედები მფარავ, ძირითად და გამტარ ქსოვილებს ქმნის.
საკვლევი კითხვა: როგორ ქმნის მცენარეული უჯრედების სპეციალიზაცია ერთიან ქსოვილურ სისტემას?
წყლის შესვლისას ვაკუოლა ფართოვდება და პროტოპლასტი კედელს აწვება. მტკიცე კედელი გაფართოებას ზღუდავს, ამიტომ ტურგორი ქსოვილს სიმაგრეს აძლევს ისე, რომ უჯრედი არ სკდება.
მექანიზმი: წყალი ოსმოსით შედის უჯრედში → ვაკუოლა იზრდება და კედელზე წნევას ქმნის → კედლის წინააღმდეგობა უჯრედს დაჭიმულ მდგომარეობაში ამყოფებს.
ერთი წარმოშობის პლასტიდები ფუნქციის მიხედვით განსხვავდება: ქლოროპლასტები ფოტოსინთეზს ასრულებს, ქრომოპლასტები პიგმენტებს, ამილოპლასტები კი სახამებელს ინახავს. მათი რაოდენობა ორგანოს საჭიროებას შეესაბამება.
მექანიზმი: პლასტიდის გენეტიკური და ცილოვანი სისტემა ვითარდება → შიდა მემბრანები ან სამარაგო სტრუქტურები სპეციალიზდება → ორგანოს ფუნქცია პლასტიდის ტიპსა და რაოდენობას განსაზღვრავს.
ქსოვილის ფუნქცია ცალკეული უჯრედების ფორმას, კედლის თვისებებსა და სივრცულ განლაგებას აერთიანებს. მფარავი სისტემა საზღვარს ქმნის, ძირითადი სისტემა მეტაბოლურ სამუშაოს ასრულებს, გამტარი სისტემა კი დაშორებულ ორგანოებს აკავშირებს.
მექანიზმი: მერისტემული უჯრედები იყოფა → შთამომავლები ფორმითა და შემადგენლობით სპეციალიზდება → სამი ქსოვილური სისტემა თითოეულ ორგანოში ურთიერთქმედებს.
როგორ იცვლება მცენარეული ქსოვილის მასა სხვადასხვა კონცენტრაციის ხსნარში მოთავსებისას?
შეცვალე მხოლოდ ხსნარის კონცენტრაცია; ქსოვილის ნაჭრების ზომა, დრო, ტემპერატურა და საწყისი ზედაპირის ტენიანობა გააკონტროლე. აწონე თანაბარი ნაჭრები ცდის წინ და შემდეგ, გამოთვალე მასის პროცენტული ცვლილება და ააგე კონცენტრაციაზე დამოკიდებული გრაფიკი.
იტვირთება…
იტვირთება…
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2