ისწავლე თამაშით
IX–XI კლასი · 9.4.11–9.4.12

საერთო წარმოშობა და ფილოგენეტიკური ხეები

როგორ იკითხება ფილოგენეტიკური ხე როგორც საერთო წარმოშობის შემოწმებადი ჰიპოთეზა და არა ორგანიზმთა კიბე?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
კვანძი · ტოტი · დობილი ჯგუფი · საერთო წარმოებული ნიშანი · გარე ჯგუფი

როგორ იკითხება ფილოგენეტიკური ხე როგორც საერთო წარმოშობის შემოწმებადი ჰიპოთეზა და არა ორგანიზმთა კიბე?

საერთო წინაპრის კვანძიცვალებადობა + მემკვიდრეობა + პოპულაციური მექანიზმი + თაობები + მტკიცებულება
ევოლუციური ახსნა ინდივიდის სურვილს ან საჭიროებას არ ეყრდნობა. იგი პოპულაციაში არსებული მემკვიდრეობითი განსხვავების, თაობათაშორისი ცვლილებისა და დამოუკიდებელი მტკიცებულებების კავშირს აჩვენებს.
01

მთავარი კითხვა და მასშტაბი

ფილოგენეტიკური ხე ნათესაობის ჰიპოთეზაა. კვანძი საერთო წინაპარს, ტოტი ევოლუციურ ხაზს, კლადა კი წინაპარსა და მის ყველა შთამომავალს აღნიშნავს. ტოტების მარცხნივ-მარჯვნივ ბრუნვა ნათესაობას არ ცვლის; ახლობლობას ყველაზე ახლო საერთო კვანძი და გაზიარებული წარმოშობილი ნიშნები განსაზღვრავს.

საკვლევი კითხვა: როგორ იკითხება ფილოგენეტიკური ხე როგორც საერთო წარმოშობის შემოწმებადი ჰიპოთეზა და არა ორგანიზმთა კიბე?

02

კვანძებით კითხვა

ორი ტაქსონის სიახლოვე გვერდიგვერდ მდებარეობით კი არა, მათი ყველაზე ახალგაზრდა საერთო წინაპრით განისაზღვრება. კვანძის გარშემო ტოტების მობრუნება ტოპოლოგიას უცვლელს ტოვებს.

მექანიზმი: თითო ტაქსონიდან ფესვისკენ გზა გაიყოლე → იპოვე პირველი საერთო კვანძი → შეადარე ამ კვანძის ასაკი სხვა წყვილებს.

03

ნიშნებიდან ხემდე

ჰომოლოგიური ნიშნები საერთო წარმოშობის ინფორმაციას ატარებს. გაზიარებული წინაპრული ნიშანი ფართო ჯგუფს, გაზიარებული წარმოშობილი ნიშანი კი უფრო კონკრეტულ კლადას გამოყოფს; ანალოგიური მსგავსება შეიძლება დამოუკიდებლად განვითარდეს.

მექანიზმი: ნიშნის მდგომარეობა ტაქსონებში კოდირდება → ჰომოლოგია და დამოუკიდებელი წარმოშობა ფასდება → ხე ცვლილებათა ყველაზე დასაბუთებულ განაწილებას ეძებს.

04

ხე როგორც განახლებადი ჰიპოთეზა

ფილოგენია აღმოჩენილი ფაქტების სურათი კი არა, მონაცემით მხარდაჭერილი მოდელია. მეტი გენი, ახალი ნამარხი ან უკეთესი ევოლუციური მოდელი ტოტების მხარდაჭერასა და ზოგჯერ განლაგებას ცვლის.

მექანიზმი: მონაცემიდან შესაძლო ხეები შედარდება → მოდელი ცვლილების ალბათობას აფასებს → მხარდაჭერა განმეორებითი ნიმუშებით მოწმდება.

05

როგორ ვამოწმებთ ჰიპოთეზას

როგორ შეიცვლება ნათესაობის დასკვნა, თუ ხის ტოტებს კვანძის გარშემო მოვაბრუნებთ, მაგრამ კავშირებს არ შევცვლით?

შეცვალე მხოლოდ ტოტების მარცხნივ-მარჯვნივ განლაგება; კვანძები, ტოტთა კავშირები და ნიშნების მონაცემები უცვლელი დატოვე. თითოეულ გადალაგებულ ხეზე იპოვე წყვილების უახლოესი საერთო კვანძი და შეადარე საწყის ტოპოლოგიას.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2