როგორ გადაიქცევა ქრომოსომაზე მდებარე მემკვიდრეობითი ვარიანტი დაკვირვებად ნიშნად?
გენი DNA-ის ფუნქციური უბანია, რომელიც RNA-ს ან ცილის წარმოქმნასა და რეგულაციას უკავშირდება; ალელი ამ უბნის თანმიმდევრობის ერთ-ერთი ვარიანტია. დიპლოიდურ უჯრედში ჰომოლოგიურ ქრომოსომებზე თითო ლოკუსის ორი ალელია, მათი ერთობლიობა გენოტიპს ქმნის, ხოლო ფენოტიპი გენური პროდუქტების, სხვა გენებისა და გარემოს ურთიერთქმედების შედეგია.
საკვლევი კითხვა: როგორ გადაიქცევა ქრომოსომაზე მდებარე მემკვიდრეობითი ვარიანტი დაკვირვებად ნიშნად?
გენი, ალელი, გენოტიპი და ფენოტიპი ერთი და იგივე არაა. გენი ფუნქციური DNA უბანია, ალელი მისი ვარიანტი, გენოტიპი ვარიანტთა კომბინაცია, ფენოტიპი კი სისტემური შედეგი.
მექანიზმი: ლოკუსი განსაზღვრულ ქრომოსომულ მისამართს აღნიშნავს → ალელური თანმიმდევრობა პროდუქტზე მოქმედებს → პროდუქტი უჯრედულ ქსელში თვისებას ცვლის.
დიპლოიდურ ორგანიზმს აუტოსომურ ლოკუსზე ჩვეულებრივ ორი ალელი აქვს — თითო ჰომოლოგზე. მეიოზ I-ში ჰომოლოგთა განცალკევებით თითო გამეტა მათგან მხოლოდ ერთს იღებს.
მექანიზმი: ჰომოლოგები თითო ალელს ატარებს → მეიოზში წყვილი განცალკევდება → განაყოფიერება ორ ალელს კვლავ აერთიანებს.
ერთი გენოტიპის მქონე ინდივიდთა ფენოტიპი შეიძლება გარემოს, ასაკისა და სხვა გენების მიხედვით განსხვავდებოდეს. ზოგი თვისება დისკრეტულია, ბევრი კი უწყვეტი და პოლიგენური.
მექანიზმი: გენოტიპი რეაქციის შესაძლო დიაპაზონს ქმნის → გარემო გენურ გამოხატვას ან პროცესის სიჩქარეს ცვლის → მრავალი ლოკუსის ეფექტები ერთიანდება.
როგორ განვასხვაოთ ალელის პირდაპირი ეფექტი გარემოს გავლენისგან ერთი გენოტიპის მრავალ პირობებში გაზრდით?
ფაქტორულ ცდაში შეცვალე გენოტიპი და ერთი გარემო პირობა; ასაკი, გაზომვის დრო, კვების სხვა კომპონენტები და ნიმუშის ზომა გააკონტროლე. გაზომე თითო გენოტიპის ფენოტიპური საშუალო და გაფანტვა თითო გარემოში და გამოსახე რეაქციის ნორმის მრუდები.
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2