ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 9.2.10

ალბათობა გენეტიკაში

როგორ ვაერთიანებთ სეგრეგაციას, დამოუკიდებელ მოვლენებსა და პირობით ინფორმაციას გენეტიკური რისკის გამოსათვლელად?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
შეკრების წესი · გამრავლების წესი · პირობითი ალბათობა · ნიმუშის ზომა

როგორ ვაერთიანებთ სეგრეგაციას, დამოუკიდებელ მოვლენებსა და პირობით ინფორმაციას გენეტიკური რისკის გამოსათვლელად?

Aaმშობლის ორი ალელიAaგამეტებიAaშთამომავლის გენოტიპი
მეიოზში ალელები ცალკე გამეტებში ნაწილდება; განაყოფიერება თითო მშობლის ერთ ალელს აერთიანებს. პროცენტი შესაძლო შედეგის ალბათობაა და არა გარანტირებული რიგი.
01

მთავარი კითხვა

გენეტიკური ალბათობა პანეტის ცხრილის დამახსოვრებაზე ფართო უნარია. გამრავლების წესი გამოიყენება მაშინ, როცა რამდენიმე დამოუკიდებელი მოვლენა ერთად უნდა მოხდეს; შეკრების წესი — როცა ერთმანეთის გამომრიცხავი რამდენიმე გზა ერთ შედეგამდე მიდის; პირობითი ალბათობა კი უკვე ცნობილ ინფორმაციას ითვალისწინებს. სწორი გამოთვლა ყოველთვის იწყება მოვლენის ზუსტი განსაზღვრითა და დამოკიდებულების შემოწმებით.

საკვლევი კითხვა: როგორ ვაერთიანებთ სეგრეგაციას, დამოუკიდებელ მოვლენებსა და პირობით ინფორმაციას გენეტიკური რისკის გამოსათვლელად?

02

ერთად: გამრავლების წესი

თუ ორი მოვლენა დამოუკიდებელია და ორივე უნდა მოხდეს, მათი ერთობლივი ალბათობა ნამრავლია. მაგალითად, კონკრეტული გენოტიპისა და კონკრეტული სქესის ერთდროული მიღება დამოუკიდებლობისას ცალკეული წილების გამრავლებით ითვლება.

მექანიზმი: თითო მოვლენის ალბათობა ცალკე დგინდება → დამოუკიდებლობა ბიოლოგიურად მოწმდება → ერთობლივი შედეგისთვის წილები მრავლდება.

03

ან: შეკრების წესი

თუ სასურველი შედეგი რამდენიმე ურთიერთგამომრიცხავი გზით შეიძლება მიიღოს, გზების ალბათობები იკრიბება. ჯერ საჭიროა დარწმუნება, რომ ერთი შემთხვევა ერთდროულად ორ გზას არ ეკუთვნის.

მექანიზმი: შედეგამდე მიმავალი გზები ჩამოიწერება → ურთიერთგადაკვეთა მოწმდება → გამომრიცხავი გზების ალბათობები ერთიანდება.

04

ცნობილი ინფორმაცია ცვლის სივრცეს

თუ ვიცით, რომ ინდივიდი ჯანმრთელია, შეუძლებელი დაზიანებული გენოტიპები პირობიდან გამოირიცხება. დარჩენილი გენოტიპების საწყისი წილები უნდა გადაითვალოს მხოლოდ ამ შემცირებულ სივრცეში.

მექანიზმი: საწყისი შესაძლო შემთხვევები იწერება → პირობასთან შეუთავსებელი შემთხვევები გამოირიცხება → დარჩენილი წილები ნორმალიზდება.

05

როგორ ვიკვლევთ

როგორ იცვლება რეცესიული ალელის მატარებლობის რისკი, როცა ოჯახის წევრის ფენოტიპისა და მშობლების გენოტიპების შესახებ ახალ ინფორმაციას ვიგებთ?

ყოველ ეტაპზე დაამატე მხოლოდ ერთი ახალი მტკიცებულება; მემკვიდრეობის მოდელი, ალელთა სეგრეგაცია და ოჯახის კავშირები უცვლელი დატოვე. შეადგინე შესაძლო გენოტიპების ცხრილი, გადახაზე პირობასთან შეუთავსებელი შემთხვევები და დარჩენილი წილები ჯამზე გადაანაწილე.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2