ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 9.2.12–9.2.13

არასრული დომინირება და კოდომინირება

როგორ ცვლის ალელთა მოლეკულური ურთიერთობა ჰეტეროზიგოტის ფენოტიპს სეგრეგაციის კანონის შეცვლის გარეშე?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
შუალედური ფენოტიპი · ორივე ალელის გამოვლენა · უცვლელი ალელები

როგორ ცვლის ალელთა მოლეკულური ურთიერთობა ჰეტეროზიგოტის ფენოტიპს სეგრეგაციის კანონის შეცვლის გარეშე?

Aaმშობლის ორი ალელიAaგამეტებიAaშთამომავლის გენოტიპი
მეიოზში ალელები ცალკე გამეტებში ნაწილდება; განაყოფიერება თითო მშობლის ერთ ალელს აერთიანებს. პროცენტი შესაძლო შედეგის ალბათობაა და არა გარანტირებული რიგი.
01

მთავარი კითხვა

დომინირება აღწერს ჰეტეროზიგოტის ფენოტიპს და არა ალელის ძალას. სრული დომინირებისას ერთი ფუნქციური ასლი საკმარისია დომინანტური ფენოტიპისთვის; არასრული დომინირებისას ჰეტეროზიგოტი შუალედურ რაოდენობრივ შედეგს აჩვენებს, კოდომინირებისას კი ორივე ალელის პროდუქტი ცალ-ცალკე ჩანს. ყველა შემთხვევაში ალელები მეიოზში მაინც სეგრეგირდება.

საკვლევი კითხვა: როგორ ცვლის ალელთა მოლეკულური ურთიერთობა ჰეტეროზიგოტის ფენოტიპს სეგრეგაციის კანონის შეცვლის გარეშე?

02

დომინირება არ ნიშნავს სიხშირეს

დომინანტური ალელი ჰეტეროზიგოტის ფენოტიპში ჩანს, მაგრამ შეიძლება პოპულაციაში იშვიათი, ნეიტრალური ან საზიანო იყოს. ტერმინი მხოლოდ ერთი ლოკუსის ალელთა ფენოტიპურ ურთიერთობას აღწერს.

მექანიზმი: ჰეტეროზიგოტში ორი ალელი გამოიხატება განსხვავებული გზით → პროდუქტის დოზა ან ფუნქცია ფენოტიპს ქმნის → პოპულაციური სიხშირე ცალკე პროცესებით იცვლება.

03

სამი მოლეკულური მოდელი

სრული დომინირება ხშირად დოზის ზღვარს უკავშირდება, არასრული — რაოდენობრივ დოზას, კოდომინირება კი განსხვავებული პროდუქტების ცალკე ამოცნობას. ერთი ფენოტიპის საზომის შეცვლამ აღწერილი მოდელიც შეიძლება შეცვალოს.

მექანიზმი: ერთი ასლი საკმარის ფუნქციას ქმნის → ერთი ასლი შუალედურ პროდუქტის დონეს ქმნის → ორივე განსხვავებული პროდუქტი პარალელურად ჩანს.

04

ფარდობები და სეგრეგაცია

Aa × Aa ყველა მოდელში 1 AA : 2 Aa : 1 aa გენოტიპს იძლევა. სრული დომინირება AA-სა და Aa-ს ერთ ფენოტიპად აერთიანებს, სხვა ორ მოდელში კი სამი ფენოტიპი შეიძლება გამოჩნდეს.

მექანიზმი: ალელები გამეტებში 1:1 სეგრეგირდება → განაყოფიერება 1:2:1 გენოტიპს ქმნის → დომინირების წესი გენოტიპებს ფენოტიპებად აჯგუფებს.

05

როგორ ვიკვლევთ

როგორ განვასხვაოთ არასრული დომინირება და კოდომინირება ჰეტეროზიგოტის პროდუქტების გაზომვით?

შეადარე AA, Aa და aa გენოტიპები ერთსა და იმავე ქსოვილსა და გარემოში; შეცვალე მხოლოდ გენოტიპი და გამოიყენე პროდუქტის სპეციფიკური საზომი. გაზომე თითო ალელისთვის სპეციფიკური RNA ან ცილა და პარალელურად რაოდენობრივი ფენოტიპი სამივე გენოტიპში.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2