ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 8.4 · კოორდინაცია

ტვინი, ზურგის ტვინი და გრძნობათა ორგანოები

როგორ გარდაიქმნება გარემოს ფიზიკური ენერგია ნერვულ კოდად და როგორ ქმნის ტვინი მისგან კოორდინირებულ აღქმასა და მოქმედებას?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
რეცეპტორი · სენსორული გზა · ინტეგრაცია · რეფლექსი · აღქმა

როგორ გარდაიქმნება გარემოს ფიზიკური ენერგია ნერვულ კოდად და როგორ ქმნის ტვინი მისგან კოორდინირებულ აღქმასა და მოქმედებას?

რეცეპტორი → სენსორული გზა
რეცეპტორი სტიმულს ნერვულ სიგნალად გარდაქმნის; ზურგის ტვინისა და ტვინის სხვადასხვა წრედი სწრაფ პასუხსა და ცნობიერ აღქმას ერთმანეთისგან განასხვავებს.
01

სისტემის მთავარი ამოცანა

გრძნობის ორგანო გარემოს ზუსტ ასლს არ აგზავნის. რეცეპტორი სინათლეს, ბგერის ვიბრაციას, წნევას ან ქიმიურ ნივთიერებას რეცეპტორულ პოტენციალად გარდაქმნის; ნერვული სისტემის გზები ადგილის, ინტენსივობისა და დროის კოდს გადასცემს. ზურგის ტვინი რეფლექსსა და გამტარ გზებს აერთიანებს, ტვინის ღერო სასიცოცხლო ავტომატურ ფუნქციებს, ნათხემი მოძრაობის სიზუსტეს, დიდი ნახევარსფეროები კი ცნობიერ აღქმასა და დაგეგმვას ემსახურება.

საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაიქმნება გარემოს ფიზიკური ენერგია ნერვულ კოდად და როგორ ქმნის ტვინი მისგან კოორდინირებულ აღქმასა და მოქმედებას?

02

სტიმული ნერვულ ენად

რეცეპტორული ცილა კონკრეტული ენერგიის ფორმაზე რეაგირებს და მემბრანულ პოტენციალს ცვლის. თუ ცვლილება საკმარისია, სენსორულ ბოჭკოში მოქმედების პოტენციალთა სიხშირე იზრდება.

მექანიზმი: სტიმული რეცეპტორულ სტრუქტურას ცვლის → იონური გამტარობა რეცეპტორულ პოტენციალს ქმნის → სპაიკთა სიხშირე ინტენსივობას კოდირებს.

03

სპეციალიზებული, მაგრამ დაკავშირებული უბნები

ტვინის ღერო სუნთქვისა და გულისცემის მსგავს ავტომატურ ფუნქციებში, ნათხემი შეცდომის კორექციასა და წონასწორობაში, ქერქული უბნები კი სენსორულ ანალიზსა და ნებით მოქმედებაში მონაწილეობს. ფუნქცია ქსელურია და არა ერთი „ღილაკის“ შედეგი.

მექანიზმი: სენსორული ინფორმაცია რამდენიმე ბირთვსა და ქერქულ უბანს გადის → შუალედური ქსელები ნიშნებს აერთიანებს → დაღმავალი გზები პასუხს ზურგის ტვინსა და კუნთებს გადასცემს.

04

აღქმა არის ინტერპრეტაცია

ტვინი სენსორულ მონაცემს წინა გამოცდილებას, კონტექსტსა და სხვადასხვა გრძნობის ინფორმაციას უთავსებს. ამიტომ ერთსა და იმავე ფიზიკურ სტიმულს განსხვავებული კონტექსტი განსხვავებულად აღქმევინებს.

მექანიზმი: რეცეპტორი მხოლოდ სტიმულის მახასიათებელს კოდირებს → ცენტრალური ქსელი მრავალ წყაროს აერთიანებს → ყურადღება და მოლოდინი ინტერპრეტაციას ცვლის.

05

როგორ ვიკვლევთ ამ სისტემას

როგორ იცვლება რეაქციის დრო, როცა პასუხი მხოლოდ მარტივ სინათლის სიგნალს ან რამდენიმე არჩევანს მოითხოვს?

შეცვალე მხოლოდ არჩევანის რაოდენობა; მოწყობილობა, დომინანტური ხელი, სტიმულის ინტენსივობა, ცდათა რაოდენობა და დასვენება უცვლელი დატოვე. ჩაატარე მრავალი განმეორება თითო პირობაზე, გამოთვალე მედიანური დრო და გამორიცხვის კრიტერიუმით აშკარა შემთხვევითი შეხებები მონიშნე.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2