ისწავლე თამაშით
VIII–XI კლასი · 8.4 · კოორდინაცია

ნერვული სისტემა, ნეირონი და სინაფსი

როგორ გარდაქმნის ნეირონი ადგილობრივ მემბრანულ ცვლილებას შორ მანძილზე გავრცელებულ ელექტრულ სიგნალად და შემდეგ ქიმიურ სინაფსურ პასუხად?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
სტიმული · მოქმედების პოტენციალი · მიელინი · სინაფსი · პასუხი

როგორ გარდაქმნის ნეირონი ადგილობრივ მემბრანულ ცვლილებას შორ მანძილზე გავრცელებულ ელექტრულ სიგნალად და შემდეგ ქიმიურ სინაფსურ პასუხად?

დენდრიტებიმიელინიანი აქსონისინაფსური დაბოლოება
ელექტრული სიგნალი ნეირონის მემბრანაზე ვრცელდება, სინაფსში კი ქიმიური გადამცემის გამოყოფა შემდეგ უჯრედზე პასუხს იწყებს.
01

სისტემის მთავარი ამოცანა

ნეირონი ინფორმაციას დენდრიტებით იღებს, სხეულში აერთიანებს და ზღურბლის გადალახვისას აქსონში მოქმედების პოტენციალს წარმოქმნის. ძაბვადამოკიდებული Na⁺ არხების სწრაფი გახსნა დეპოლარიზაციას, მოგვიანებით K⁺ არხები რეპოლარიზაციას ქმნის. მიელინი სიგნალს რანვიეს კვანძებს შორის სწრაფად ავრცელებს. ტერმინალში Ca²⁺-ის შესვლა ნეირომედიატორის გამოყოფასა და პოსტსინაფსურ რეცეპტორზე პასუხს იწვევს.

საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაქმნის ნეირონი ადგილობრივ მემბრანულ ცვლილებას შორ მანძილზე გავრცელებულ ელექტრულ სიგნალად და შემდეგ ქიმიურ სინაფსურ პასუხად?

02

ყველაფერი ან არაფერი

მოქმედების პოტენციალის ამპლიტუდა ზღურბლის ზემოთ სტიმულის სიძლიერესთან აღარ იზრდება. ძლიერი სტიმული ინფორმაციას ძირითადად სიგნალების სიხშირითა და ჩართული ნეირონების რაოდენობით კოდირებს.

მექანიზმი: ადგილობრივი პოტენციალები ჯამდება → ზღურბლი Na⁺ არხების დადებით უკუკავშირს იწყებს → რეფრაქტერული პერიოდი უკან გავრცელებას ზღუდავს.

03

სიგნალის რეგენერაცია

ერთ უბანში Na⁺ შესვლა მეზობელ მემბრანას დეპოლარიზებს და ახალ არხებს ხსნის. მიელინიან აქსონში დენი იზოლირებულ მონაკვეთს სწრაფად გადის და სპაიკი მხოლოდ კვანძებზე სრულად განახლდება.

მექანიზმი: აქტიური უბანი ადგილობრივ დენს ქმნის → მეზობელი უბანი ზღურბლს აღწევს → მიელინი კვანძებს შორის გაჟონვასა და მემბრანულ დატვირთვას ამცირებს.

04

ელექტრულიდან ქიმიურ და ისევ ელექტრულ პასუხამდე

ტერმინალში მოქმედების პოტენციალი Ca²⁺ არხს ხსნის, ვეზიკულები მედიატორს გამოყოფს, იგი სინაფსურ ნაპრალს გადალახავს და რეცეპტორულ არხს ან სასიგნალო გზას ცვლის.

მექანიზმი: Ca²⁺ ტერმინალში შედის → ვეზიკულა მემბრანას ერწყმის → მედიატორი პოსტსინაფსურ რეცეპტორს უკავშირდება → მედიატორი იშლება ან უკან შეიწოვება.

05

როგორ ვიკვლევთ ამ სისტემას

როგორ მოქმედებს აქსონის მიელინიზაცია მოდელში სიგნალის გავრცელების დროსა და ენერგეტიკულ ხარჯზე?

შეცვალე მხოლოდ მიელინის არსებობა ან კვანძებს შორის მანძილი; აქსონის სიგრძე, დიამეტრი, ტემპერატურა და არხთა თვისებები უცვლელი დატოვე. გაზომე სიგნალის ბოლომდე მისვლის დრო და მთელ მემბრანაზე გადასული Na⁺ და K⁺ იონების ფარდობითი რაოდენობა.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2