ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 8.4 · კოორდინაცია

ენდოკრინული სისტემა

როგორ გარდაქმნის ენდოკრინული სისტემა სისხლში გავრცელებულ ჰორმონს მხოლოდ შესაბამის სამიზნე უჯრედთა კოორდინირებულ პასუხად?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
ჰორმონი · სამიზნე უჯრედი · რეცეპტორი · ინსულინი · უკუკავშირი

როგორ გარდაქმნის ენდოკრინული სისტემა სისხლში გავრცელებულ ჰორმონს მხოლოდ შესაბამის სამიზნე უჯრედთა კოორდინირებულ პასუხად?

ჯირკვლების ღერძისამიზნე უჯრედიჰორმონი სისხლში
ჰორმონი სისხლით მრავალ ადგილს აღწევს, მაგრამ პასუხს მხოლოდ შესაბამისი რეცეპტორის მქონე სამიზნე უჯრედი იძლევა; გამოყოფა ხშირად უკუკავშირით კონტროლდება.
01

სისტემის მთავარი ამოცანა

ენდოკრინული ჯირკვალი ჰორმონს სისხლში გამოყოფს, მაგრამ პასუხობს მხოლოდ შესაბამისი რეცეპტორის მქონე უჯრედი. წყალში ხსნადი ჰორმონი ზედაპირულ რეცეპტორსა და შიდა სასიგნალო კასკადს იყენებს, ლიპიდში ხსნადი ხშირად უჯრედში შედის და გენურ გამოხატვას ცვლის. ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზის ღერძები რამდენიმე ჯირკვალს აკავშირებს, უარყოფითი უკუკავშირი კი ჰორმონის ჭარბ ან არასაკმარის გამოყოფას ზღუდავს.

საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაქმნის ენდოკრინული სისტემა სისხლში გავრცელებულ ჰორმონს მხოლოდ შესაბამის სამიზნე უჯრედთა კოორდინირებულ პასუხად?

02

სიგნალი ყველგანაა, პასუხი არა

სისხლი ჰორმონს მრავალ ქსოვილთან მიიტანს, მაგრამ მხოლოდ შესაბამისი რეცეპტორი ააქტიურებს კონკრეტულ გზას. ერთი ჰორმონი სხვადასხვა უჯრედში განსხვავებულ პასუხსაც ქმნის, რადგან შიდა სასიგნალო ქსელი განსხვავებულია.

მექანიზმი: ჰორმონი რეცეპტორს უკავშირდება → რეცეპტორი სასიგნალო ცილებს ცვლის → უჯრედის არსებული ფერმენტები და გენები სპეციფიკურ პასუხს ქმნის.

03

გლუკოზის ორმხრივი რეგულაცია

კვების შემდეგ ინსულინი კუნთსა და ცხიმოვან ქსოვილში გლუკოზის გამოყენებასა და შენახვას, ღვიძლში გლიკოგენის წარმოქმნას აძლიერებს. შიმშილისას გლუკაგონი ღვიძლში გლუკოზის გამოთავისუფლებას ზრდის.

მექანიზმი: პანკრეასი სისხლის გლუკოზის ცვლილებას აღიქვამს → ინსულინი ან გლუკაგონი გამოიყოფა → ღვიძლი და სხვა ქსოვილები ნაკადს საპირისპირო მიმართულებით ცვლის.

04

ნერვული და ჰორმონული დროითი მასშტაბი

ნერვული სიგნალი მიზნობრივ სინაფსში მილიწამებში მოქმედებს და სწრაფად წყდება. ჰორმონი სისხლით ნელა ვრცელდება, ხშირად მრავალი უჯრედის ხანგრძლივ პასუხს ქმნის, თუმცა მკაფიო რეცეპტორული სპეციფიკურობით.

მექანიზმი: ნერვული გზა ელექტრულ იმპულსსა და სინაფსს იყენებს → ენდოკრინული გზა სეკრეციასა და სისხლის ნაკადს იყენებს → ორივე სისტემა უკუკავშირით კოორდინირდება.

05

როგორ ვიკვლევთ ამ სისტემას

როგორი მრუდი ექნება სისხლის გლუკოზასა და ინსულინის ფარდობით დონეს ნახშირწყლიანი კვების შემდეგ მოდელში?

შეცვალე მხოლოდ საკვებში სწრაფად შესაწოვი ნახშირწყლის ფარდობითი რაოდენობა; დრო, მოდელის ქსოვილური მგრძნობელობა და აქტივობა უცვლელი დატოვე. ჩაიწერე გლუკოზისა და ინსულინის ფარდობითი მნიშვნელობები თანაბარ ინტერვალებში და ერთ გრაფიკზე სხვადასხვა ღერძით გამოსახე.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2