ისწავლე თამაშით
VII–X კლასი · 8.2.5–8.2.6

კუნთოვანი სისტემა და შეკუმშვა

როგორ გარდაქმნის კუნთოვანი ბოჭკო ATP-ის ქიმიურ ენერგიას მიმართულ ძალად და სახსრის მოძრაობად?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
სარკომერი · აქტინი · მიოზინი · ATP · ანტაგონისტური წყვილი

როგორ გარდაქმნის კუნთოვანი ბოჭკო ATP-ის ქიმიურ ენერგიას მიმართულ ძალად და სახსრის მოძრაობად?

სარკომერიკუნთი → ბოჭკოZ-ხაზი · აქტინი · მიოზინი
კუნთის შეკუმშვისას სარკომერები მოკლდება ძაფების ერთმანეთზე სრიალით; აქტინი და მიოზინი თავად არ მოკლდება.
01

სისტემის მთავარი ამოცანა

კუნთის შეკუმშვისას აქტინისა და მიოზინის ძაფები თვითონ არ მოკლდება; ისინი ერთმანეთზე სრიალებს და სარკომერს ამოკლებს. ნერვული სიგნალი კალციუმის გათავისუფლებას იწვევს, კალციუმი აქტინზე დამაკავშირებელ უბნებს ხსნის, ATP კი მიოზინის თავების ციკლს ამოძრავებს. ჩონჩხის კუნთები ძვალს მხოლოდ ქაჩავს, ამიტომ სახსრის საპირისპირო მოძრაობას ანტაგონისტური წყვილი ქმნის.

საკვლევი კითხვა: როგორ გარდაქმნის კუნთოვანი ბოჭკო ATP-ის ქიმიურ ენერგიას მიმართულ ძალად და სახსრის მოძრაობად?

02

სრიალა ძაფების მექანიზმი

მიოზინის თავები აქტინს მონაცვლეობით ებმის, ძალოვან მოძრაობას ასრულებს, ATP-ის შეკავშირებისას სცილდება და ჰიდროლიზის შემდეგ თავიდან იმუხტება. მრავალი თავი ასინქრონულად მუშაობს.

მექანიზმი: Ca²⁺ დამაკავშირებელ უბნებს ხსნის → მიოზინი აქტინს ქაჩავს → ATP კავშირს ხსნის და თავს ახალ ციკლს ამზადებს.

03

სამი კუნთოვანი ქსოვილი

ჩონჩხის კუნთი განივზოლიანი და ძირითადად ნებითი კონტროლისაა, გულის კუნთი განივზოლიანი, განშტოებული და თვითრიტმულია, გლუვი კუნთი კი ღრუ ორგანოებში ნელ და ხანგრძლივ შეკუმშვას ასრულებს.

მექანიზმი: აგებულება შეკუმშვის რეჟიმს შეესაბამება → ნერვული და ჰორმონული კონტროლი ქსოვილებს შორის განსხვავდება → ენერგეტიკული მოთხოვნა ფუნქციას ერგება.

04

ძალა და მოტორული ერთეულები

მოტორული ერთეული ერთი ნეირონისა და მის მიერ ინერვირებული ბოჭკოების ჯგუფია. მეტი ერთეულის ჩართვა და სიგნალების სიხშირის ზრდა კუნთის საერთო ძალას ზრდის, თუმცა დაღლის ფასად.

მექანიზმი: დაბალ მოთხოვნაზე მცირე ერთეულები ერთვება → მოთხოვნის ზრდისას დამატებითი ერთეულები აქტიურდება → ხშირი სიგნალები შეკუმშვებს აჯამებს.

05

როგორ ვიკვლევთ ამ სისტემას

როგორ იცვლება კუნთის მიერ წარმოქმნილი ძალა სტიმულაციის სიხშირის ზრდისას?

შეცვალე მხოლოდ სტიმულებს შორის დრო; კუნთის სიგრძე, ტემპერატურა, დატვირთვა და სტიმულის ამპლიტუდა უცვლელი დატოვე. გაზომე თითო რეჟიმში პიკური და საშუალო ძალა და მონიშნე სრულ მოდუნებამდე დარჩენილი დრო.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2