ისწავლე თამაშით
VIII–X კლასი · 8.5.3

ვირუსის აგებულება და გამრავლება

რატომ შეუძლია ვირუსულ ნაწილაკს გამრავლება მხოლოდ შესაბამის მასპინძელ უჯრედში?

პრაქტიკა0 / 8შემოწმება0 / 2პროგრესი იტვირთება…
გენომი · კაფსიდი · რეცეპტორი · მასპინძელი · აწყობა

რატომ შეუძლია ვირუსულ ნაწილაკს გამრავლება მხოლოდ შესაბამის მასპინძელ უჯრედში?

სტრუქტურა → გარემო → ზრდა → ურთიერთქმედება → პოპულაციური შედეგი
სქემა გვიჩვენებს თემის სისტემურ საზღვრებს; ქვემოთ მოცემული მოდელი ცვლადებსა და გაზომვად შედეგს აკავშირებს.
01

სისტემის მთავარი კითხვა

ვირუსი გენომისა და ცილოვანი კაფსიდის ორგანიზებული ნაწილაკია, ზოგჯერ ლიპიდური გარსით, მაგრამ მას საკუთარი რიბოსომა და სრულფასოვანი ენერგეტიკული მეტაბოლიზმი არ აქვს. რეცეპტორთან სპეციფიკური მიმაგრება განსაზღვრავს მასპინძელს, ხოლო შიგნით გენომი უჯრედის სისტემებს ასლებისა და ახალი ნაწილაკების ასაწყობად იყენებს.

საკვლევი კითხვა: რატომ შეუძლია ვირუსულ ნაწილაკს გამრავლება მხოლოდ შესაბამის მასპინძელ უჯრედში?

02

მინიმალური ინფექციური სისტემა

ვირუსული გენომი გამრავლებისთვის საჭირო ინფორმაციას ატარებს, კაფსიდი იცავს და გადასცემს, გარსიანი ვირუსის ზედაპირის ცილები კი უჯრედის ამოცნობას ემსახურება. ეს კომპონენტები დამოუკიდებელ მეტაბოლიზმს ვერ ქმნის.

მექანიზმი: გენომი ინფორმაციის მატარებელია → კაფსიდი სტაბილურობასა და მიწოდებას ქმნის → ზედაპირის ცილა რეცეპტორულ სპეციფიკურობას განსაზღვრავს.

03

რეპლიკაციის ციკლი

ინფექცია ეტაპობრივი და შერჩევითია: მიმაგრება, შეღწევა, გენომის კოპირება, ცილების სინთეზი, აწყობა და გამოსვლა. ნებისმიერი აუცილებელი ეტაპის დაბლოკვა პროდუქტიული ინფექციის რაოდენობას ამცირებს.

მექანიზმი: რეცეპტორი ვირუსს უჯრედთან აკავშირებს → გენომი სინთეზურ სისტემებს გადააწყობს → კომპონენტები თვითაწყობით ვირიონებად ერთიანდება.

04

ლიზური და ლიზოგენური გზები

ბაქტერიოფაგის გენომმა შეიძლება დაუყოვნებლივ აწარმოოს ნაწილაკები და უჯრედი დაშალოს, ან ბაქტერიულ ქრომოსომაში ჩაერთოს და მასთან ერთად გადაეცეს. გარემო სიგნალმა ინტეგრირებული გენომი ლიზურ გზაზე გადაიყვანოს.

მექანიზმი: ლიზურ გზაზე სწრაფი სინთეზი და ლიზისი ხდება → ლიზოგენურ გზაზე გენომი პროვირუსულ მდგომარეობაში ინახება → ინდუქცია აქტიურ წარმოებას აღადგენს.

05

როგორ ვიკვლევთ

როგორ იმოქმედებს მასპინძლის რეცეპტორის რაოდენობა ვირუსის წარმატებული მიმაგრების სიხშირეზე მოდელში?

შეცვალე მხოლოდ რეცეპტორების რაოდენობა; ვირუსული ნაწილაკების რაოდენობა, დრო, ტემპერატურა და უჯრედების რაოდენობა უცვლელი დატოვე. თითოეულ პირობაზე დაითვალე მიმაგრებული და უჯრედში შესული ნაწილაკების წილი და ააგე რეცეპტორზე დამოკიდებული მრუდი.

შენი სასწავლო გზა

მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2