როგორ არეგულირებს მცენარე CO₂-ის მიღებას ისე, რომ წყლის დაკარგვამ სიცოცხლე არ შეუშალოს?
წინაპირობები: ქსილემა და ფლოემა
ბაგე ერთი შეხედვით პატარა ფორია, მაგრამ მთელი მცენარის ნახშირბადისა და წყლის ბიუჯეტს აკონტროლებს. მკეტავი უჯრედების იონური ტრანსპორტი ტურგორსა და ფორის ზომას ცვლის; სინათლე და დაბალი CO₂ გახსნას უწყობს ხელს, წყლის დეფიციტი და აბსციზინის სიგნალი კი დახურვას აძლიერებს.
საკვლევი კითხვა: როგორ არეგულირებს მცენარე CO₂-ის მიღებას ისე, რომ წყლის დაკარგვამ სიცოცხლე არ შეუშალოს?
მკეტავი უჯრედები ფორის ზომას იონებისა და წყლის გადაადგილებით ცვლის. მათი შიდა კედელი სქელია და ცელულოზური ბოჭკოები ისეა განლაგებული, რომ ტურგორის ზრდისას უჯრედები იხრება და ფორა იხსნება.
მექანიზმი: პროტონული ტუმბო მემბრანულ პოტენციალს ქმნის → K⁺ და ანიონები უჯრედში გროვდება → წყალი შედის, ტურგორი იზრდება და ფორა იხსნება.
ფოთლის შიგნით ჰაერი თითქმის გაჯერებულია წყლის ორთქლით. მშრალ გარე ჰაერამდე არსებული სხვაობა დიფუზიას ამოძრავებს; ქარი სასაზღვრო შრეს ათხელებს, ტემპერატურა აორთქლებას აჩქარებს, მაღალი ტენიანობა კი გრადიენტს ამცირებს.
მექანიზმი: წყალი მეზოფილის კედლიდან ორთქლდება → ორთქლი ჰაეროვან სივრცეში და ბაგის გავლით დიფუნდირებს → ქსილემა დაკარგულ წყალს ანაცვლებს.
ფესვისა და ფოთლის წყლის დეფიციტი ABA-ს დონეს ზრდის. მკეტავი უჯრედები ანიონებსა და K⁺-ს კარგავს, წყალი გამოდის და ფორა იხურება. ეს წყალს ზოგავს, მაგრამ CO₂-ის მიღებასა და ფოტოსინთეზსაც ამცირებს.
მექანიზმი: წყლის დეფიციტის სიგნალი ABA-ს ზრდის → იონური არხები ხსნად ნივთიერებებს გარეთ უშვებს → ტურგორი მცირდება და ბაგე იხურება.
რომელი გარემო ფაქტორი ცვლის ტრანსპირაციის სიჩქარეს ყველაზე მკაფიოდ ერთნაირ ფოთლიან ყლორტებში?
ერთ ცდაში მხოლოდ ერთი გარემო ფაქტორი შეცვალე; ფოთლის ფართობი, სინათლე, ყლორტის სახეობა და აპარატის ჰერმეტულობა გააკონტროლე. პოტომეტრის კაპილარში ჰაერის ბუშტის გადაადგილება თანაბარ დროებში გაზომე და შედეგი ფოთლის ფართობზე გადაანგარიშე.
იტვირთება…
იტვირთება…
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2