საიდან ჩნდება პოპულაციაში მემკვიდრეობითი განსხვავება და რატომ არ წარმოიქმნება ის ორგანიზმის საჭიროების მიხედვით?
ევოლუციური ცვლილების მასალა მემკვიდრეობითი ცვალებადობაა. მუტაცია ახალი DNA ვარიანტის საბოლოო წყაროა, მეიოზური რეკომბინაცია და განაყოფიერება უკვე არსებულ ალელებს ახალ კომბინაციებად აწყობს, გარემო კი ფენოტიპს ცვლის ისე, რომ ეს ცვლილება ხშირად შთამომავლობას არ გადაეცემა.
საკვლევი კითხვა: საიდან ჩნდება პოპულაციაში მემკვიდრეობითი განსხვავება და რატომ არ წარმოიქმნება ის ორგანიზმის საჭიროების მიხედვით?
მუტაცია DNA-ში ახალ ვარიანტს ქმნის; რეკომბინაცია კი არსებული ალელების განლაგებას ცვლის. ორივე ზრდის მრავალფეროვნებას, მაგრამ მხოლოდ მუტაციაა ახალი თანმიმდევრობის საბოლოო წყარო.
მექანიზმი: რეპლიკაციის შეცდომა ან დაზიანება DNA-ს ცვლის → მეიოზი ჰომოლოგიურ ქრომოსომებს გადააწყობს → განაყოფიერება ორ შემთხვევით გამეტს აერთიანებს.
მუტაცია ორგანიზმის სამომავლო სარგებლის მიხედვით არ ჩნდება. გარემო უკვე არსებულ ვარიანტებს განსხვავებულ წარმატებას აძლევს, ამიტომ ვარიანტის წარმოშობა შემთხვევითი, მისი სიხშირის ცვლილება კი შერჩევითად მიკერძოებული შეიძლება იყოს.
მექანიზმი: მუტაცია საჭიროების წინ ან მისგან დამოუკიდებლად ჩნდება → გარემო ფენოტიპებს განსხვავებულ გადარჩენასა და გამრავლებას აძლევს → თაობებში ზოგი ალელის სიხშირე იცვლება.
ფენოტიპური განსხვავება შეიძლება გენეტიკური, გარემოსეული ან მათი ურთიერთქმედების შედეგი იყოს. ბუნებრივი გადარჩევა ფენოტიპზე მოქმედებს, მაგრამ ევოლუციური პასუხი მხოლოდ მემკვიდრეობით კომპონენტს შეუძლია.
მექანიზმი: გენოტიპი შესაძლო რეაქციის დიაპაზონს ქმნის → გარემო კონკრეტულ ფენოტიპს აყალიბებს → გენეტიკური ნაწილი გამრავლებით თაობას გადაეცემა.
როგორ შეიძლება გაიმიჯნოს ფენოტიპურ ნიშნაში გენეტიკური და გარემოსეული ცვალებადობის წვლილი?
შეცვალე გენოტიპი ან ერთი გარემო ფაქტორი დაგეგმილი ჯგუფებით; ასაკი, გაზომვის მეთოდი და დანარჩენი პირობები გააკონტროლე. გაზომე თითოეული გენოტიპის საშუალო ფენოტიპი რამდენიმე გარემოში და შეადარე ჯგუფთაშორისი და ჯგუფშიდა გაფანტვა.
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2