როგორ ინარჩუნებს უჯრედი ფორმას, სივრცულ წესრიგს, უსაფრთხო ქიმიურ გარემოსა და შიდა მოძრაობას?
წინაპირობები: უჯრედის ტიპები · მიტოქონდრია და ქლოროპლასტი
ვაკუოლა, პეროქსისომა, ციტოჩონჩხი და ცენტროსომა ცალკეული საწყობები არ არის. ისინი წყლისა და ნივთიერების ბალანსს, რეაქტიული ნაერთების კონტროლს, ორგანელათა მოძრაობას, ფორმასა და გაყოფას აერთიანებს.
მცენარეულ და ცხოველურ უჯრედებში ამ სისტემების აგებულება და წილი განსხვავდება. დიდი ცენტრალური ვაკუოლა მცენარის უჯრედისთვისაა დამახასიათებელი, ხოლო ცხოველურ უჯრედში მრავალი მცირე ვეზიკულა გვხვდება.
წყალი ოსმოსურად გადადის იქით, სადაც მისი ქიმიური პოტენციალი დაბალია. მცენარის ვაკუოლაში გახსნილი ნივთიერებები წყლის შესვლას უწყობს ხელს, ვაკუოლა კი პლაზმურ მემბრანას კედლისკენ აწვება.
კედლის წინააღმდეგობა ტურგორულ წნევას ქმნის. ჰიპერტონულ გარემოში წყლის დაკარგვისას ვაკუოლა მცირდება და მემბრანა კედელს სცილდება — ეს პლაზმოლიზია.
პეროქსისომის ოქსიდაზები ცხიმოვან მჟავებსა და სხვა სუბსტრატებს გარდაქმნის, რისას წყალბადის ზეჟანგი H₂O₂ წარმოიქმნება. ეს რეაქტიული ნაერთია და ჭარბად დაგროვებისას ცილებსა და მემბრანებს აზიანებს.
კატალაზა იმავე კომპარტმენტში H₂O₂-ს წყლად და ჟანგბადად შლის. კომპარტმენტაცია სასარგებლო რეაქციას უჯრედის დანარჩენი ნაწილისგან გამოყოფს.
მიკროტუბულები ღრუ პოლარული ბოჭკოებია; მათზე კინეზინისა და დინეინის მსგავსი მოტორული ცილები ATP-ის ხარჯვით ტვირთს გადაადგილებს. ცენტროსომა ცხოველურ უჯრედში მიკროტუბულების ორგანიზების მნიშვნელოვან ცენტრს ქმნის.
აქტინის ძაფები უჯრედის ქერქს, ფორმის სწრაფ ცვლილებას, შეკუმშვასა და ციტოკინეზს ემსახურება. ორივე ბოჭკო მუდმივად იკრიბება და იშლება.
სამართლიან შედარებაში იცვლება მხოლოდ მიკროტუბულის სტაბილურობა. ვეზიკულის ტიპი, მოტორული ცილების რაოდენობა, ATP-ის ხელმისაწვდომობა, დრო და ტემპერატურა უცვლელი უნდა დარჩეს.
შედეგად იზომება გავლილი მანძილი, საშუალო სიჩქარე, მიმართულებითი მოძრაობის წილი და გაჩერებები. ერთი გაშვება შემთხვევითი მერყეობის გამოსარიცხად საკმარისი არ არის.
იტვირთება…
იტვირთება…
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2