როგორ ქმნის ფოსფოლიპიდური ორმაგი შრე შერჩევით საზღვარს და რატომ ჩნდება წმინდა დიფუზია?
წინაპირობები: უჯრედული თეორია და მასშტაბი · უჯრედის ტიპები
ფოსფოლიპიდს წყლისკენ მიმართული ჰიდროფილური თავი და წყლისგან განრიდებული ჰიდროფობური კუდები აქვს. წყლიან გარემოში კუდები ერთმანეთს უახლოვდება, თავები კი ორივე მხარეს წყალს ეხება.
ორმაგი შრე მოქნილი საზღვარია და არა მყარი კედელი. მისი მოლეკულები გვერდულად მოძრაობს, ხოლო უჯრედის მემბრანა ცილებსა და სხვა კომპონენტებსაც შეიცავს.
პატარა არაპოლარული მოლეკულები, მაგალითად ჟანგბადი, ლიპიდურ შრეში შედარებით ადვილად გადის. იონებსა და დიდ პოლარულ მოლეკულებს ჰიდროფობური შუაგულის გადალახვა უჭირს.
არხები და გადამტანი ცილები კონკრეტულ ნივთიერებებს გზას უხსნის. ცილის არსებობა ავტომატურად შეუზღუდავ მოძრაობას არ ნიშნავს: არხი შეიძლება დახურული იყოს ან კონკრეტულ იონს არჩევდეს.
თერმული ენერგიის გამო ნაწილაკები მუდმივად და შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობს. მემბრანის ორივე მხარეს გადაკვეთები ერთდროულად ხდება.
თუ ერთ მხარეს ნაწილაკი მეტია, შემთხვევით მოძრაობაში ამ მხრიდან უფრო მეტი გადაკვეთა მოხდება. ამ სხვაობას წმინდა მოძრაობა ეწოდება; თითოეული ნაწილაკი მაინც შემთხვევითად მოძრაობს.
დიფუზია კონცენტრაციის განსხვავებას ამცირებს. თანაბარ განაწილებასთან მიახლოებისას ორივე მიმართულების ნაკადები ერთმანეთს უტოლდება და წმინდა მოძრაობა ნულს უახლოვდება.
დინამიკურ წონასწორობაზე ნაწილაკები არ ჩერდება. ისინი კვლავ კვეთს მემბრანას, მაგრამ საშუალოდ ერთნაირი რაოდენობა მოძრაობს ორივე მიმართულებით.
უფრო დიდი კონცენტრაციის სხვაობა საწყის წმინდა ნაკადს ზრდის. მემბრანის ფართობი, გასავლელი მანძილი, ტემპერატურა და გამტარობა შედეგზე ასევე მოქმედებს.
სამართლიან ცდაში ერთ ჯერზე ერთ დამოუკიდებელ ცვლადს ვცვლით. თუ არხის არსებობას ვამოწმებთ, მოლეკულის ტიპი, საწყისი გრადიენტი, დრო და ფართობი ერთნაირი უნდა დარჩეს.
იტვირთება…
იტვირთება…
მოდელი დასასრულებელია · ექსპერიმენტი დასასრულებელია · პრაქტიკა 0/8 · შემოწმება 0/2